domainhostcentre
2-27-2014 9-42-33 AM
گوناگون

چگونه از ایده‌های خود محافظت کنیم؟- قسمت اول

مصطفی پورمهدی: تا امروز چندین اپلیکیشن و بازی ایرانی به رقابتهای جهانی استارت‌آپ های موبایلی راه پیدا کرده‌اند. برنامه‌نویسان جوانی داریم که می‌توانند در زمینه‌های مختلف حرف‌های زیادی داشته باشند.

2-27-2014 9-36-22 AM

می‌دانم برای یک برنامه‌نویس باید خیلی جذاب باشد که اپلیکیشن خودش را در خارج از مرزهای ایران هم محک بزند. اما برنامه نویس مذکور در عین حال باید مراقب حقوق معنوی خودش در بازارهای جهانی هم باشد. به همین دلیل این مجموعه پست‌ها را اختصاص دادیم به معرفی کوتاهی از ساده‌ترین راه حل برای محافظت و درآمدزایی از ایده‌های شما. در قسمت اول این مجموعه با ما همراه باشید.


تصور کنید در یک فرودگاه هستید و قصد دارید برای بازاریابی استارت‌آپ خودتان به تبریز سفر کنید. شاید نتوانید تصور کنید اگر زیر چمدانتان چرخی وجود نداشت، جابجایی در فرودگاه چقدر برایتان مشکل می شد. تصور کنید که باید بار خود را کول می کردید و از جایی به جای دیگر می‌رفتید. اما امروز ما می‌توانیم به راحتی چمدان‌های چرخ‌دارمان را پشت سر خودمان بکشیم و همه اینها را مدیون کسی هستیم که چمدان چرخدار را اختراع کرد. آیا می‌دانستید مخترع چمدان چرخ دار با ثبت اختراعش چه ثروتی به هم زده است؟ این داستان واقعی است٬ اما همه اینقدر خوش‌شانس نیستند.

2-27-2014 9-36-40 AM

آیا می‌دانستید:

- بیش از ۵۰ درصد از پرونده‌های درخواست پتنت قبل از نهایی شدن مراحل صدورشان توسط مخترع مختومه می‌شوند؟

- بیشتر محصولات و فن آوری‌ها توسط افراد معمولی اختراع می‌شوند؟

- بسیاری از مخترعان توانسته‌اند از طریق اعطای مجوز اختراعشان زندگی مناسبی برای خود دست و پا کنند؟

- تنها در سال ۲۰۱۱ تعداد ۲۴۷۷۱۳ (نزدیک به ۲۵۰ هزار مورد) پتنت در ایالات متحده ثبت شده است؟

بسیاری از اختراعاتی که صنعتی را متحول کرده‌اند توسط مخترعان شخصی انجام شده‌اند و نه شرکتهای تجاری؟

همه مخترعان فرآیندهای ذهنی خود را جایی یادداشت می‌کردند. توماس ادیسون که اختراع‌های بی‌شماری داشته است٬ تعداد زیادی دفترچه داشت که پیشرفت اختراع‌هایش را در آنها ثبت می‌کرد. اما آیا این دفترچه‌ها برای ادعای مالکیت روی یک ایده کافی هستند یا باید دلیل محکمه پسند داشت؟

2-27-2014 9-36-58 AM

اگر شما دارید این پست را می خوانید حتما ایده راه‌اندازی کسب و کار یا چیزی را داشته‌اید و احتمالا حسابی برای تعریف کردن آن برای دیگران هم عجله و هیجان داشته‌اید. شاید باور نکنید هر ماه ایمیل‌های زیادی به من می‌رسد که در آنها افراد در مورد ایده‌هایشان تعریف می‌کنند. با احترام به اعتماد همه این دوستان باید بگویم اولین و مهم‌ترین توصیه من این است که تا وقتی ایده‌هایتان را تحت حمایت قانونی قرار نداده‌اید٬ در مورد ایده‌هایتان لام تا کام با کسی صحبت نکنید!! دشوار است نه؟ درست!‌ اما اگر می خواهید از ایده‌تان محافظت کنید بهترین کاری که شما می‌توانید بکنید تعریف نکردن آن برای دیگران است!

با این حال٬ من هم با شما هم عقیده‌ام که احتمالا در طول توسعه محصول یا مراحل بازاریابی دلایل خوبی برای نشان دادن حداقل بخشی از ایده‌تان به برخی افراد (مثلا سرمایه گذاران) خواهید داشت. برای این کار البته روش‌های خاصی وجود دارد که بسترهای امنیتی و قانونی لازم را برای ایده‌تان را فراهم آورد. کمی پیچیده است، ولی بگذارید شکل ساده‌اش را اینطور توضیح دهم: اول مالکیت ایده تان را بدست بیاورید٬ بعد آن را برای دیگران تعریف کنید. در غیر این صورت٬ ممکن است متوجه شوید که قبل از فصل میوه‌چینی فرد دیگری ادعای مالکیت آن را می‌کند. حواستان نبوده که شما با تشریح ایده‌تان در حقیقت آن را به دیگران می‌بخشید.

حالا فرض کنید به جای تبریز به ایالات متحده آمده‌ایم تا سرمایه‌گذاری برای استارت‌آپ جدیدمان پیدا کنیم. در ایالات متحده طبیعی است که قوانین این کشور صادق است که از قضای روزگار بزرگترین بازار در صنعت اپلیکیشن و موبایل هم هست. پس چه بهتر که با روندهای قانونی آن آشنایی پیدا کنیم. این اطلاعات یک الزام برای هر استارت‌آپی در حوزه اپلیکیشن‌های موبایل است.

ولی توجه کنید که شما با اشتراک گذاری ایده تان با سرمایه گذار امریکایی برای خودتان مشکل مالکیت ایجاد می کنید. می پرسید چه مشکلاتی؟ مشکلاتی از این قبیل:

- در ایالات متحده زمانی که ایده‌ای به صورت عمومی منتشر شود، شما تنها یک سال فرصت خواهید داشت تا پتنت آن را ثبت کنید. و تازه ثبت تنها در ایالات متحده صورت می گیرد و نه در تمام دنیا!

- هر کسی خواهد توانست ایده شما را ببرد (احتمالا قبل از خود شما) و برای آن پتنت ثبت کند.

- شما آنگاه باید زمان و پول زیادی خرج کنید تا خسارت رفته را برگردانید.

بنابراین شما هم با من موافقید که محرمانه نگهداشتن رازهایتان بسیار مهم است. معمولا پنهان کردن کامل ایده‌ها از خانواده یا دوستان نزدیک سخت است. (از آنجایی که نمی توانید جلوی آن را بگیرید به خودتان لطفی کنید و به آنها که درخبرند گوشزد کنید چقدر روی رازداریشان حساب کرده‌اید.) هر وقت که مالکیت قانونی ایده‌تان ثبت شد می‌توانید آزادانه آن را با هر کسی در میان بگذارید.

2-27-2014 9-37-43 AM

اما اگر بخواهیم ایده تجاری‌مان را در کشور ایالات متحده ثبت و پتنت کنیم چه راه ها و انتخاب هایی داریم؟

خیلی ها به اشتباه فکر می‌کنند کافی است اگر نامه‌ای به خودشان بنویسند و به همراه نقشه‌ها و جداول مربوطه آن را مهر و موم به آدرس خودشان پست کنند. تصور عمومی بر این است که تا زمانی که درب پاکت نامه باز نشده باشد ایده‌شان توسط قانون محافظت می‌شود و می‌توان در دادگاه‌های صالحه از آن استفاده کرد. البته باید توجه داشته باشید که در این گونه موارد نظر قاضی ملاک است و عموما هم این روش به عنوان مدرک و شاهد معمول نبوده است.

برخی ممکن است تصور کنند همین که فرم‌های ثبت پتنت را بگیرند و پر کنند و برای اداره ی ثبت اختراعات (USPTO) بفرستند کار تمام است، کاش واقعا به همین آسانی بود!

همین طور هم هستند کسانی که به اشتباه فکر می‌کنند، کپی رایت همان پتنت است. در حالی که کپی‌رایت نمی تواند از ایده شما محافظت کند. اگر از من بپرسید به شما می گویم در نهایت شما سه انتخاب پیش رو دارید:

پتنت: یک سند دولتی است که به شما حق اختصاصی استفاده از یک ایده یا اختراع را برای مدت زمانی محدود می‌دهد. معمولا همه ی مردم کم و بیش می‌دانند پتنت چیست.

دفترچه ی مخترع: دفترچه‌ای که از نظر قانونی قابل قبول باشد و روند توسعه اختراع شما را از ایده اولیه تا محصول نهایی ثبت کرده باشد. می دانید چه کسانی بیشتر از این روش استفاده می کنند؟ واحدهای تحقیق و توسعه (R&D) ی شرکت‌های تجاری!

درخواست مشروط: خبر خوب اینکه قانون الحاقی ایالات متحده در سال ۱۹۹۴ درخواست مشروط برای ثبت پتنت را به رسمیت شناخت. فرآیند ساده‌ای که به شما یک تاریخ تشکیل پرونده اولیه می‌دهد. از این تاریخ اولیه ایده شما تحت حفاظت قانون خواهد بود، بدون آنکه پتنت آن ثبت شده باشد. (با شرطهایی) البته تا وقتی که صاحب ایده فرم‌های پتنت غیرمشروط را پر نکند این درخواست تبدیل به پتنت نمی شود. یک سال هم برای این کار مهلت داده شده است. دقت کنید که چیزی به عنوان پتنت مشروط وجود ندارد بلکه درخواست مشروط برای پتنت داریم.

کدام یک به نظر ساده‌تر می‌آیند؟ در قسمت های بعدی به تفصیل به هر کدام از این موارد خواهیم پرداخت.

در بحث شرکت کنید

  • 581
    160

    اگر فکر می‌کنید در دنیای نرم‌افزار ایده‌ها ارزشمندند سخت در اشتباهید. بزرگترین اشتباه افراد تازه‌کار این است که از ترس دزدیده شدن ایده‌هایشان پنهان‌کاری می‌کنند و فرصت آزمودن بازار را از دست می‌دهند. در این زمینه آن قدر مقاله نوشته شده که نیازی نمی‌بینم دوباره‌کاری کنم. فقط یکی-دوتا از آن‌ها را بخوانید تا متوجه منظورم بشوید:

    https://www.google.com/search?q=ideas+worthless&ie=utf-8&oe=utf-8

  • 179
    360

    با احترام به تلاشی که برای ترجمه این متن کشیدید باید بگم که این مطلب به هیچ درد من برنامه نویس که کلی ایده دارم و درحال حاضر ساکن ایرانم و صد البته توانایی سفر به آمریکا و ثبت پتنت در اونجا رو ندارم ، نمیخوره!!!
    خیلی سپاس گذار خواهم بود که در مورد ثبت ایده و اختراع و راه کارهای قانونی و همچنین مراحل انجام اون در ایـــــران توضیح بدید
    با سپاس مجدد

  • 2
    11.6k

    مطلب خیلی جالبیه. البته امیدوارم توی قسمت‌های بعدی پروسه بومی ثبت پتنت و مالکیت نرم‌افزار و ختراع هم مطرح بشه. خیلی خیلی مشتاق قسمت‌های بعدی هستم.

  • 4339
    30

    واقعا ممنون از پست مفیدتون
    امیدوارم زود تر کاملش کنید
    واقعا نیازه
    هرچند کاش داخل ایران هم این امکان وجود داشت و کسی از ایده ی دیگری استفاده نمیکرد

  • 1073
    100

    البته همه‌ی اینها به شرطی است که ما دنبال منافع مادی باشیم. من خودم از ایده پردازی لذت میبرم و مخصوصا از به اشتراک گذاشتن آنها بیشتر!
    امیدوارم راههایی که نشان می‌دهید برای ایده پردازان ایرانی که به فکر تولید تجاری‌سازی فکرهایشان هستند، عملی هم باشد.

  • 235
    310

    سلام. موضوع و مطلب بسیاری جالبی است بخصوص که این‌ روزها در خبرها و گزارش‌های دنیای فناوری مطالب زیادی دراین‌باره می‌خوانیم. منتظر قسمت‌های بعدی هستم و پیشنهاد می‌کنم موضوع ثبت ایده‌ها در ایران را هم بررسی کنید و اینکه. آیا در ایران برای ثبت ایده‌ها سازوکار مشخصی وجود دارد؟

  • 10727
    10

    واقعا هیچ راهی برای محافظت از ایده ها تو ایران وجود نداره؟
    فرض هم اگه تونستیم، نمونه ازش بسازیم. بعدش یکی تو ی کشور دیگه ازش بسازه و حقمون رو نقض کنه، ما کاری از تو ایران می تونیم بکنیم؟ و …

  • 547
    170

    اشتباه نکنم عکس آن خانم با چمدان از فیلم up in the air است. یکی از بهترین فیلم هایی که دیده ام
    کاش تعداد بیشتری فیلم معرفی میکردید

  • 430
    200

    عالی بود.
    مدت هاست که به دنبال چنین مقاله ای بودم.بی صبرانه منتظر قسمت های بعدی ان هستم.

  • 361
    230

    به نظر من اصلا پتنت یه چیزه مسخره است. اصلا معنی نداره که کسی چیزی به فکرش رسیده و اول درست کرده، بقیه نتونن اون رو دوباره درست کنن! و ملزم به اجازه نفر اول باشند!
    اگر طرف واقعا آدم خلاقی باشه باید بتونه از پس رقبا بر بیاد.
    اگر قرار بر پتنت هست، پس ما باید تا ابد به کسی که اولین بار چاقو! رو درست کرد، باج! بدیم دیگه. شاید هم می دادیم و حق ثبت پتنتش تموم شده!

    • 15
      1.6k

      برای درک این مساله به تعمق بیشتری نیاز هست. مساله اینه که با دلایل سطحی که نشات گرفته از ذائقه بد جامعه در تحلیل مسائل است به داستان نگاه میکنید.
      حرف بالا رو به هر شکلی میشه تعبیر کرد. برادرانه تعبیر کنید :)

  • 14
    1.6k

    این بسیار جالب بود. منم ایده هایی داشتم و اصن به فکرم نرسیده بود توی وب در موردش فکر کنم. حتما منتظر قسمت (های ایشالای) بعدی ش هستم.

  • 2386
    50

    ممنون از نوشته زیبا و با احساستون

  • 71
    630

    خب معمولا ایده‌های برنامه‌نویسی آنچنان بکر نیستن و راه‌انداختن یه استارت‌اپ همیشه بخش اعظمیش جمع‌اوری تیکه‌های کوچیک موجود هست. بهترین راه به نظر من راه‌اندازی استارت آپ با عملکرد باز و به شکل متن‌باز (مثلا در سایت GitHub) هست. روند تجاری سازی رو میشه از تکنیک‌های مدرن‌تری غیر از ثبت پتنت دنبال کرد مثلا ارائه ی خدمات یا پشتیبانی یا ویژگی‌های حرفه‌ای و تراکنش‌های داخلی و ….
    کلا پتنت تا حد زیادی چیز مسخره‌ای هست چرا که به قول نیوتن روی شانه‌های غول‌ها وایسادیم غول‌هائی که متشکل از اجزای پیشین بسیار زیادی هستن و سرعت فناوری امروز هم جائی برای این تیپ تجارت نمیذاره.

  • 7516
    20

    من واقعا نمیدونم چرا افراد غیر متخصص باید درگیر ثبت و حفاظت قانونی از ایده‌شون بشن، در حالی‌ که با به اشتراک گذاشتن اون با بقیه، این شانس به وجود میاد اشخاصی‌ که مهارت‌های لازم رو دارند دست به کار بشن و اون ایده رو پیاده سازی کنن. خود من اگر ایده جالبی‌ به ذهنم برسه تو وبلاگم منتشر می‌کنم و خوشحال میشم اگر کسی‌ بتونه اون ایده رو پیاده سازی کنه. به نظر من زحمت واقعی‌ پیاده سازی خوب یک محصول است و نه صرفاً ایده پشت آن‌.

  • 405
    210

    http://www.patentiniran.com/persian/news.php
    ———————————————-
    http://www.ssaa.ir/
    ——————————————–
    http://iripo.ssaa.ir/

    اینها یکسری سایت هایی هستند که شاید برای ثبت اختراع در ایران بدردتون بخوره

    • 179
      360

      ممنون مریم خانم
      ———————————–
      دکتر عزیز ممنون میشم در مورد سایتهایی که دوستمون معرفی کردن مطلبی تهیه کنید .اگه اینکار رو بکنید بزرگترین لطف رو به ما کردید
      موفق باشید

  • 383
    220

    به نظر من باید این کارها رو از طریق یک وکیل معتمد دنبال کرد و ادم وقتش رو روی کار روی ایده اش طرف کنه

  • 15
    1.6k

    ممنون از این پست خوب و کلیدی
    همیشه در پرداخت صحیح موضوعات ناب پیشگام هستید.
    دست مریزاد

  • 10728
    10

    با سلام
    مطلب جذابی بود. برویم سراغ قسمت بعدی.

  • 430
    200

    دکتر عزیز مطلب بعدی کی منتشر می شود؟!

  • 32
    970

    پخش شدن یک ایده خوب، مثل پخش شدن یک بیماری مسری ویروسی هست. کافیه که ایده تون رو به نزدیک ترین افراد بگید. اونوقت مثل ویروس پخش میشه، یک موقعی به خودتون میاید که ایده تون رو یکی دیگه برداشته اجرا کرده و اگه ازش بپرسید میگه که ایده به ذهن خودش رسیده.