شب‌هایی که دیگر هیچ وقت کاملا تاریک نیستند‌- یکی از خطرهای پنهان فناوری برای سلامتی ما

شب‌های ما هر سال که می‌گذرد روشن‌تر از سال پیش می‌شوند، شاید عکاس‌های نجومی بیش از هر کس دیگری بدانند که چقدر آلودگی نوری در شب‌ها بالاست.

1-10-2014 12-09-59 AM

اگر زمانی فقط نورهای چراغ روشنایی داخل خانه یا سطح شهر و تبلیغات شب‌هایمان را روشن می‌کرد، الان دیگر ما می‌توانیم فهرست بلندبالایی از چیزهایی را ارائه بدهیم که حتی در دقایقی قبل خواب و حین خواب هم، شب‌هایمان را روشن می‌کنند.

ما تا آخرین لحظه‌ای که بیدار هستیم، چشم از گوشی‌های هوشمند و تبلت‌های خود برنمی‌داریم، حین خواب هم وضعیت بهتر نیست، خیلی‌ها در اتاق خوابشان کامپیوترشان را روشن نگاه می‌دارند، تا چیزی دانلود شود، ساعت الکتریکی کنار بستر هم نور ملایمی از خود ساطع می‌کند، تجهیزات دیگری مثل گیرنده‌های تلویزیونی و دستگاه‌های پخش DVD هم ممکن است در اتاق خواب باشند که هر یک از آنها نور کم، اما در مجموع قابل ملاحظه‌ای را ساطع می‌کنند. تازه ممکن است شما بدخواب شوید، و وقتی دقایقی برخاسته‌اید، با خودتان فکر کنید، چقدر خوب است به جای «شمردن گوسفندها»، با تبلت کتابی بخوانید یا وب‌گردی کنید و ناگهان نور صفحه نمایش که مناسب شرایط روز تنظیم کرده بودید، با شدت تمام به چشم‌های شما می‌تابد.

1-10-2014 12-01-07 AM

ممکن است بگویید که مگر چه می‌شود، شب‌هایتان کمی روشن شود، یا اینکه با این نورها انطباق دارید و به گمان شما، مزاحمتی برای شما ندارند.

اما باید بگویم که مسئله جدی‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید.

فیزیولوژی بدن انسان‌ها در طی هزاران سال، با دو نور طبیعی خود را هماهنگ کرده است: نور خورشید در طی روز و نور ماه در طی شب. در بدن رفته رفته یک ریتم شبانه‌روزی یا circadian شکل گرفته است، این ریتم چیزی نیست که بشود بدون پرداخت هزینه تغییرش داد.

در حدول زیر میزان روشنایی در شرایط مختلف را بر اساس واحد لوکس می‌بینید. توجه داشته باشید که لوکس، یک واحد اندازه‌گیری لگاریتمی است.

1-10-2014 12-24-17 AM


نور چگونه روی بدن ما تأثیر می‌گذارد؟

وقتی نور به چشم‌های شما برخورد می‌کند، پیام‌های عصبی از طریق عصب بینایی به هسته‌های سوپراکیاسماتیک در هیپوتالاموس می‌رسند، این هسته‌های مسئول تنظیم ریتم شبانه‌روزی هستند. وقتی نور مصنوعی شب به این هسته‌ها برسد، آنها تقریبا شبیه شرایط روز به نور واکنش نشان می‌دهند، مثلا دمای بدن را بالا می‌برند و هورمون کورتیزول ترشح می‌کنند.

هورمون کورتیزول باید به طور طبیعی در طی شب کمتر از وقت روز ترشح شود، ترشح نابجای آن در طول شب باعث مشکلاتی مثل چاقی، مقاومت به انسولین و مستعد شدن به دیابت، و تغییر واکنش التهابی بدن می‌شود.

از سوی دیگر وقتی محیط تاریک نباشد، هورمون مهمی به نام ملاتونین، به میزان کمتری از غده پینه‌آل مغز ترشح می‌شود، این هورمون در طول شب، فشار خون، دمای بدن و میزان قند خون ما را پایین می‌آورد. پس نورهای مصنوعی شبانه از این محور هم باعث، اختلالاتی در بدن ما می‌شوند.

1-10-2014 12-09-43 AM

1-10-2014 12-12-10 AM


پژوهش‌ها نشان داده‌اند که حتی روشن بودن معمول اتاق‌ها در طول شب‌ها، طول زمان ترشح ملاتونین را ۹۰ دقیقه کمتر می‌کند و اگر اتاق در حین خواب به اندازه کافی تاریک نباشد، ترشح هورمون ۵۰ درصد دیگر هم کاهش می‌یابد.

حالا بماند که استفاده شبانه از تبلت و گوشی‌های هوشمند، چقدر می‌توانند اختلال ایجاد کنند.

1-10-2014 12-08-21 AM


آبی زیان‌آور!

جالب است بدانید که نور آبی، نسبت به نورهای دیگر بیشتر باعث اختلال در ریتم شبانه‌روزی ما می‌شود، چون این طیف نور، بیشتر رنگدانه ملانوپسین شبکیه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و از آنجا که سلول‌های حاوی این رنگدانه در تنظیم ریتم شبانه‌روزی نقش مهمی دارند، در نتیجه نور آبی باعث اختلال ریتم شبانه‌روزی بیشتری می‌شود.

1-10-2014 12-22-46 AM

البته از یاد نبرید که محتوای خود وب‌گردی یا پیام‌های دریافتی با گجت‌ها، می‌توانند باعث ایجاد تنش ذهنی در ما شوند و خوابمان را مختل کنند و بنابراین علاوه بر مکانیسم نوری، گجت‌ها با شیوه دیگری هم مزاحم سلامت ما هستند.


نورهای مصنوعی و خطر سرطان

اما موضوع جدی‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید:

مطابق یک تحقیق ۱۰ سال که روی ۱۶۷۰ زن انجام شد، مشخص شد آنهایی که بیشتر در معرض نورهای مصنوعی شبانه هستند، ۲۲ درصد بیشتر احتمال دارد که مبلا به سرطان پستان شوند. گمان می‌رود که سرکوب ترشح هورمون ملاتونین اینجا هم عامل قضیه باشد.

در یک مطالعه دیگر، محققان، بافت سرطان سینه را به موش‌ها پیوند زدند و متوجه شدند که اگر خون زنانی را به بدن این موش‌های وارد کنند که در معرض نور شبانه بیشتر بوده‌اند، میزان رشد تومور بیشتر می‌شود.

کسانی که شغل‌های شبانه دارند و شیف کاری‌شان ثابت نیست و چرخشی است، مثل پرستاران، باز هم احتمال ابتلاشان به سرطان پستان بالا می‌رود.


خبر بد این است که حتی اگر نور تبلت و گوشی هود را کم کنید، خطرها کم نمی‌شود، چون ثابت شده که برخورد طولانی و مزمن با نورهای کم در همسترها باعث بروز علایمی شبیه افسردگی در آنها می‌شود. گمان می‌رود که عامل ایجاد افسردگی در این مورد، پروتئینی به نام TNF باشد.

تحقیقات باز هم تأکید کرده‌اند که نور آبی به میزان بیشتری می‌تواند باعث ایجاد افسردگی شود. نور شبانه می‌تواند خلق اشخاص و حتی یادگیری ما را تحت تأثیر قرار دهد.

از سوی دیگر مهم است بدانید که ملاتونین نقش مهمی در فرایند سالخوردگی دارد، این هورمون می‌تواند تنش‌های اکسیداتیو بدن را کم کند، بنابراین اختلال در ترشح آن می‌تواند روند سالخوردگی را شتاب دهد، حتی بین سرکوب ترشح ملاتونین و بروز بیماری‌های قبلی – عروقی هم روابطی کشف شده‌اند.


چه باید کرد؟

- اتاق خوابتان را تا جایی که می‌توانید تاریک کنید.

- ساعتی قبل از خواب، نور اتاق‌هایتان را کم کنید.

- عادت مطالعه قبل از خواب با تبلت یا کار با گوشی‌های هوشمند را کنار بگذارید و رو به کتاب کاغذی یا کتابخوان‌هایی با جوهر الکترونیک بیاورید.

- کامپیوتر و یا وسایلی که به هر ترتیب نوری از خود پخش می‌کنند، مخصوصا آنهایی را که نور آبی دارند، از بستر خود دور نگاه دارید.

منبع