چگونه کتاب قوانین قدرت رابرت گرین، بازی زندگی و کار ما را تغییر می‌دهند؟

بسیاری از ما سال‌های طولانی از عمر خود را در محیط‌های کاری، سازمان‌ها و گروه‌های مختلف سپری می‌کنیم بدون اینکه از قواعد بازی پنهانی که بر روابط انسانی حاکم است مطلع باشیم. حقیقت این است که روابط انسانی همواره آمیخته به درجات مختلفی از رقابت، نفوذ و تلاش برای بقا است. آشنایی با کتاب قوانین قدرت نوشته رابرت گرین نه به معنای ترغیب به بدطینتی، بلکه مجهز شدن به سپری دفاعی و ابزاری برای درک بهتر رفتارهای پیچیده اطرافیان، مدیران و همکاران است تا بتوانیم از مسیرهای پرپیچ‌وخم شغلی و شخصی با موفقیت عبور کنیم.

در این مقاله قصد داریم به بررسی عمیق کتاب قوانین قدرت بپردازیم و ببینیم چگونه رابرت گرین با الهام از تاریخ، سیاست و روان‌شناسی، قوانینی کاربردی برای مدیریت روابط، کسب نفوذ و پیشگیری از آسیب‌های محیط کار تدوین کرده است. آیا واقعا این قوانین در دنیای مدرن امروز کاربرد دارند و چگونه می‌توان بدون از دست دادن اخلاقیات، از آن‌ها برای بهبود جایگاه خود بهره برد؟

رابرت گرین و خاستگاه کتاب ۴۸ قانون قدرت

رابرت گرین (Robert Greene) نویسنده آمریکایی پیش از نگارش کتاب معروف خود، مشاغل متعددی را در کشورهای مختلف تجربه کرد و همین تنوع کاری به او فرصت داد تا رفتارهای انسانی را در لایه‌های مختلف جامعه رصد کند. او متوجه شد که صرف‌نظر از نوع صنعت یا فرهنگ، همواره الگوهای ثابتی از تمایل به کنترل، نفوذ و تسلط بر دیگران وجود دارد که افراد به طور ناخودآگاه یا آگاهانه از آن‌ها پیروی می‌کنند. گرین با مطالعه تاریخ جهان و استخراج استراتژی‌های فرمانروایان متوجه شد که قواعد بازی قدرت در طول هزاران سال تغییر چندانی نکرده است.

کتاب او نخستین بار در اواخر دهه نود میلادی منتشر شد و به سرعت به یکی از پرفروش‌ترین آثار حوزه خودشناسی و مدیریت تبدیل گردید. گرین معتقد است که انکار قدرت طلبی نوعی تزویر است زیرا همه انسان‌ها به نوعی خواهان داشتن کنترل بر سرنوشت و پیرامون خود هستند. این بخش پیش‌نیاز مهمی برای ورود به دنیای تحلیل‌های گرین است زیرا به خواننده کمک می‌کند تا متوجه شود چرا نباید با دیدگاهی کاملا رمانتیک به روابط کاری و حرفه‌ای نگریست.

معرفی کتاب قوانین قدرت و تحلیل قانون اول

حضور در یک کتابفروشی و ورق زدن کتاب‌ها، همیشه این فایده را دارد که احتمال آشنایی شما با کتاب‌ها و نویسنده‌های ناآشنا، اما خوب بسیار بالا می‌رود.

امروز روی ویترین یک کتابفروشی، چشمم به کتاب قوانین قدرت افتاد، اول فکر کردم که کتاب تئوریک سیاسی باید باشد، اما وقتی که کتاب را ورق زدم متوجه شدم کتابی است بسیار جذاب و خواندنی، حاوی ترفندهایی برای زندگی، مدیریت و کار گروهی.

بیشتر ماها بعد از یکی دو دهه کار گروهی، کار در یک شرکت یا مدیریت یک مجموعه کوچک و بزرگ، با آزمون و خطا، ترفندهایی را یاد می‌گیریم، مثلا یاد می‌گیریم با چه تیپ‌های شخصیتی حشر و نشر نکنیم، چطور از توانایی هر فرد به نفع خود استفاده کنیم، چطور دیگران را ترغیب کنیم تا در جهت منافع جمعی و ما کار کنند، چطور خلاقیت خود را افزایش دهیم و چطور منفور بالادست خود نشویم!

شاید خود ما هم متوجه یادگیری تدریجی این نکات و ترفندها نشویم، اما این تجارب را می‌شود آموخت.

کتاب قوانین قدرت، با زبانی ساده و شیوا و در قالب حکایت‌های نغز تاریخی، تلاش می‌کند، این نکات را به آموزش بدهد.

این کتاب، از آن نوع کتاب‌هایی است که شما می‌توانید خیلی راحت، هر شب یک فصلش را بخوانید، بدون اینکه خسته شوید.

در هر فصل این کتاب، یک نکته به شما آموزش داده می‌شود. کتاب شباهتی به پندنامه‌های تاریخی یا کتاب‌های انتزاعی مدیریت ندارد، در هر فصل این دروس در قالب یک داستان و یک حکایت تاریخی جذاب به شما گوشزد می‌شود.

جالب است که در این کتاب که آن را رابرت گرین نوشته و محمدرضا آل یاسین به فارسی ترجمه کرده است، حکایت معروف شاگرد و مربی کشتی گلستان سعدی و یا حکایت حمله مغول‌ها به ایران در زمان محمد خوارزمشاه را هم می‌توانید بخوانید!

علاوه بر این شخصیت‌های معروف در کتاب قوانین قدرت کم نیستند: ناپلئون بناپارت (Napoleon Bonaparte)، کریستف کلمب (Christopher Columbus)، لویی چهاردهم، هایلاسلاسی، ایوان مخوف، بیسمارک (Otto von Bismarck)، جولیوس سزار، دانته، ماری آنتوانت، توماس کرامول یا مائو تسه تونگ.

بریده‌ای از کتاب:

قانون اول: هرگز مقام بالادست را تحت‌الشعاع قرا ندهید!

همیشه طوری عمل کنید که افراد بالادست نسبت به شما احساس برتری کنند. اگر قصد دارید آنان را به خویشتن متوجه ساخته و در دلشان نفوذ کنید، در نشان دادن قابلیت‌هایتان زیاده‌روی نکنید. این کار با القاء ترس و ناامنی در آنان نتیجه معکوس به بار می‌آورد. برای هموار کردن راه پیشرفت و اعتلای خویش طوری رفتار کنید که رؤسای شما قابل‌تر از آنچه هستند به نظر برسند. رویدادی را برایتان تعریف می‌کنم که اهمیت این اصل را نشان می‌دهد:

نیکولاس فاگت -وزیر دارایی لویی چهاردهم-مردی سخاوتمند و تجمل‌گرا بود. به مناسبت‌های مختلف ضیافت‌های اشرافی راه می‌انداخت و با انواع اطعمه و موسیقی و شعر از میهمانان پذیرایی می‌کرد. به علاوه به خاطر هوش و زیرکی نزد شاه، مقام و منزلتی ویژه داشت. چندان که پس از مرگ جولز مازارین -نخست وزیر- همه گمان می‌کردند لویی او را به این منصب می‌گمارد. در صورتی که شاه تصمیم گرفت، مقام نخست‌وزیری را برای همیشه لغو کند. این اقدام و کارهای دیگر حکایت از آن داشت که فاگت از چشم شاه افتاده و چون گذشته به او نظر ندارد.

فاگت:

به همین دلیل تصمیم گرفت به افتخار شاه، ضیافتی بسیار مجلل و بی‌نظیر برپا کرده تا شاید دوباره به دل او راه پیدا کند.

شاخص‌ترین نجبای اروپا و بزرگ‌ترین مغزهای متفکر نظیر لاروشه فوکالد و مادام دسوین به این ضیافت، دعوت شدند. مولیر به مناسبت این جشن، نمایشنامه‌ای نوشت که در پایان جشن روی صحنه رفت و خودش نیز در آن نقشی ایفا کرد. میهمانی با یک شام هفت‌مرحله‌ای اشرافی مرکب از غذاهای متنوع شرقی، که هرگز کسی نظیرش را تا به آن روز ندیده بود، آغاز شد. بعد از صرف شام برنامه‌های متنوعی در باغ‌های قصر به اجرا درآمد. زمین‌ها و فواره‌ها و نورپردازی‌ها، جلوه‌ای زیبا و خاطره‌انگیز آفریده بود.

لویی چهاردهم:

فاگت شخصا شاه جوان را در میان بسترهای گل، آبراهه‌ها و مراسم آتش‌بازی و تماشای مولیر، همراهی کرد. ضیافت تا پاسی از نیمه‌شب ادامه یافت و یاد و خاطره‌ای به‌یادماندنی در ذهن میهمانان بر جای گذاشت. همه بر این باور بودند که این مراسم حیرت‌انگیزترین رویدادی بود که تا به آن روز در آن حضور داشتند.

عکس‌هایی از کاخ Vaux-le-Vicomte فاگت:

صبح روز بعد، فاگت توسط پیشکار ارشد شاه دستگیر و سه ماه بعد به جرم اختلاس از خزانه دولت محاکمه شد. در صورتی که بیشتر اختلاس‌ها او به خاطر شاه و با مجوز او صورت گرفته بود. فاگت پس از صدور حکم به دورافتاده‌ترین زندان فرانسه، در بالای کوه پیرنه، تبعید و بیست سال باقی عمرش را در زندانی انفرادی با تلخکامی سپری کرد.

لابد می‌پرسید که اشتباه مهلک فاگت چه بود که چنین تاوان سنگینی را به دنبال داشت. لویی چهاردهم ملقب به شاه خورشید مردی به غایت مغرور و متکبر بود و همواره انتظار داشت کانون توجه همه قرار گیرد. او تشنه حیثیت و بزرگی بود و تنها افرادی که بر این نقطه ضعف او تأثیر می‌گذاشتند، می‌توانستند با او کنار بیایند و محبوب وی واقع شوند، لویی برای جانشینی فاگت، کالبرت را که به ناخن‌خشکی و برگزاری ساده‌ترین میهمانی‌ها شهرت داشت، برگزید. کالبرت تضمین کرد که پول‌های برداشت‌شده از خزانه دولت را به طور مستقیم در اختیار لویی قرار دهد. لویی پس از دریافت این پول، قصر باشکوه ورسای را که بسیار مجلل‌تر از قصر فاگت بود، بنا کرد و برای این منظور از همان معماران، طراحان و تزیین‌کنندگان بهره برد و در آنجا ضیافت‌های اشرافی‌تر از فاگت برگزار کرد.

عکس‌هایی از کاخ ورسای:

در شب میهمانی، فاگت برای نشان دادن ارادات و فداکاری‌اش نسبت به شاه، گل‌آرایی‌ها، آذین‌بندی‌ها و نمادهای دیدنی دیگر را که به افتخار او برپا کرده بود، به وی نشان داد. او دچار این پندار باطل بود که شکوه و جلال این ضیافت، او را نزد شاه عزیرتر کرده و با تأکید بر حسن سلیقه و ارتباط‌ش با افراد ذی‌نفوذ، وی را برای کسب مقام نخست‌وزیری شایبسته و برازنده، جلوه می‌دهد. غافل از اینکه مناظر دیدنی و لبخندهای حاکی از قدردانی میهمانان از نظر لویی، حکایت از آن داشت که میهمانان بیشتر مجذوب وزیر دارایی شاه شده‌اند تا خود شاه.

شاه پس از آگاهی از این نکته که ثروت و قدرت فاگت، موقعیت او را تحت الشعاع قرار داده است به شدت دچار آشفتگی، ایهام و احساس ناایمنی شد.

کتاب قوانین قدرت را انتشارت آبانا در ۲۷۲ صفحه منتشر کرده است.‌

تحلیل روان‌شناختی و ریشه‌های تاریخی قوانین گرین

قوانین مطرح‌شده در کتاب رابرت گرین از دل روان‌شناسی تطبیقی و مطالعه رفتارهای دفاعی و تهاجمی انسان‌ها در طول تاریخ استخراج شده‌اند. گرین با دقت علمی به بررسی رفتارهای درباریان در سلسله‌های مختلف چین باستان، دوره رنسانس ایتالیا و دربار لویی چهاردهم پرداخته است تا نشان دهد غرور و ترس دو محرک اصلی در تصمیم‌گیری‌های قدرت‌طلبانه هستند. وقتی قانون اول را تحلیل می‌کنیم متوجه می‌شویم که روان‌شناسی مدیران ارشد معمولا با نوعی نیاز به تایید مداوم گره خورده است که گرین آن را به خوبی شناسایی کرده است.

این رویکرد نشان می‌دهد که چرا تلاش برای اثبات هوش و ذکاوت بیش از حد در مقابل کارفرمایان اغلب به حاشیه رانده شدن کارمند منتهی می‌شود. گرین به ما یادآوری می‌کند که هوشمندی واقعی در پنهان کردن بخشی از توانمندی‌ها نهفته است تا دیگران احساس خطر نکنند. کتاب با تکیه بر تحلیل شخصیت‌هایی نظیر نیکولو ماکیاولی (Niccolò Machiavelli) و فیلسوفان شرق دور، نشان می‌دهد که بقا در هر ساختاری پیش از آنکه به تخصص فنی وابسته باشد، به درک هوشمندانه از روابط بین‌فردی بستگی دارد.

نقدها و چالش‌های اخلاقی پیرامون کتاب قوانین قدرت

کتاب قوانین قدرت در کنار محبوبیت فوق‌العاده خود، همواره با انتقادهای تند اخلاقی از سوی مربیان توسعه فردی و روان‌شناسان مواجه بوده است. منتقدان بر این باورند که ترویج استراتژی‌های گرین می‌تواند به ترویج بی‌اعتمادی، رفتارهای پارانوئیدی و تخریب کار تیمی در سازمان‌ها منجر شود. آن‌ها اشاره می‌کنند که برخی از قوانین کتاب نظیر «هرگز به طور کامل متعهد نشوید» یا «از دیگران کار بکشید اما اعتبارش را به نام خود بزنید» به طور مستقیم رفتارهای ماکیاولیستی را ترویج می‌کنند.

با این حال طرفداران کتاب و خود رابرت گرین تاکید دارند که این قوانین صرفا توصیفی از واقعیت‌های تلخ و موجود در جهان هستند و نه دستورالعملی برای شرور بودن. از این منظر، دانستن این قوانین به افراد ضعیف‌تر و بی‌آزارتر کمک می‌کند تا قربانی دسیسه‌ها و بازی‌های سیاسی افراد جاه‌طلب در محیط کار خود نشوند. در واقع تسلط بر این مفاهیم نوعی سواد سیاسی و اجتماعی برای زیستن در دنیای رقابتی امروز محسوب می‌شود که یادگیری آن مانع از غافلگیری فرد خواهد شد.

نحوه پیاده‌سازی هوشمندانه قوانین در سازمان‌های امروزی

برای پیاده‌سازی یافته‌های رابرت گرین در سازمان‌های مدرن قرن بیست و یکم نیازی به رفتارهای خصمانه و غیرانسانی نیست. در عصر استارتاپ‌ها و ساختارهای مسطح مدیریتی، قوانین قدرت بیشتر جنبه هوش هیجانی و خودکنترلی به خود می‌گیرند. به عنوان مثال قانون اول به ما می‌آموزد که در جلسات طوفان فکری، به جای تحقیر ایده‌های مدیران، باید بستر مناسبی فراهم کنیم تا پیشنهادهای ما در راستای درخشش تیمی و ارتقای کل مجموعه دیده شود.

علاوه بر این، شناخت دینامیک‌های قدرت به کارمندان کمک می‌کند تا از افتادن در دام تنش‌های بیهوده درون‌سازمانی خودداری کنند و تمرکز خود را بر افزایش ارزش واقعی خود متمرکز سازند. شناخت نقاط ضعف و قوت همکاران و نحوه ارائه گزارش‌ها به مدیریت، همگی برگرفته از درک عمیق همین قوانین روان‌شناختی است. در نهایت، با استفاده از بینش‌های رابرت گرین می‌توان تعادل مناسبی میان خلاقیت فردی و احترام به ساختارهای سازمانی برقرار کرد تا مسیر پیشرفت شغلی هموارتر شود.

سوالات متداول

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک»

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان‌گذار وبلاگ «یک پزشک».
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در یک پزشک

مطالب مرتبط

معرفی و خلاصه کتاب ۴۸ قانون قدرت | نوشته رابرت گرین

کتاب 48 قانون قدرت اثر رابرت گرین – نقد و بررسی

معرفی کتاب «مهارت‌های استادی»، نوشته رابرت گرین

معرفی کتاب « جنگ جهانی اول »، نوشته رابرت گرین

کتاب قوانین ناپلئون – درس‌هایی از ناپلئون بناپارت برای موفقیت در کار و زندگی

۵ قانون نانوشته مشهور دنیا که نگاه شما به زندگی و کار را برای همیشه تغییر می‌دهند