اتحادیه ابلهان

وقتی نابغه حقیقی در دنیا پیدا می‌شود، می‌توانید او را از این نشانه بشناسید: تمام ابلهان علیه‌اش متحد می‌شوند.

جانتن سویفت

یکی از کتاب‌هایی که مدت زیادی است در پی معرفی مشروح آن در «یک پزشک» هستم، کتاب اتحادیه ابلهان است، این کتاب مشهور به تازگی به فارسی توسط پیمان خاکسار به فارسی ترجمه شده است و توسط انتشارات به‌نگار چاپ شده است.

 کتاب اتحادیه ابلهان به ترجمه پیمان خاکسار

راستش آثار کلاسیک فراوانی وجود دارند که به عللی ما هرگز شانس خواندن یا حتی آشنایی مختصر با آنها را پیدا نمی‌کنیم، کتاب اتحادیه ابلهان هم یکی از این آثار است.

این رمان روایتگر تضادها در یک متن جامعه است، اما چیزی که در وهله اول باعث توجه خواننده‌اش می‌شود، ناکامی نویسنده‌اش -جان کندی تول- در انتشار آن در دوران حیات‌اش است، در واقع نویسنده آنقدر برای انتشار این اثر به این در و آن در زد و جواب منفی شنید که در غم این ناکامی در ۳۲ سالگی خودکشی کرد و به زندگی خود خاتمه داد.

جان کندی تول، در سال ۱۹۳۷ در نیواورلئانز به دنیا آمد، او در ۱۷ سالگی بورسه دانشگاه تولن شد و در ۲۲ سالگی به مقام استادی کال هانتر نیویورک رسید، او جوان‌ترین استادی بود که در این کالج ادبیات انگلیسی، تدریس کرده بود. او در سال ۱۹۵۹ زمانی که برای خدمت سربازی به پورتوریکو رفته بود، ماشین تحریر دوستش را قرض گرفت و نوشتن اتحادیه ابلهان را شروع کرد. بعد از بازگشت به آمریکا، او رمان را بارها برای ناشران بسیار فرستاد، اما هیچ یک حاضر به چاپ آن نشدند.

همین ناکامی باعث افسردگی و بعدها بدگمانی او شدند، تا اینکه در ۳۲ سالگی بعد از دعوایی مختصر با مادرش، با خودرو به جورجیا رفت و با وصل کردن شلنگ به اگزوز ماشین و تنفس از گاز سمی خودرو به زندگی خود خاتمه داد.

اما مادر بعد از دو سال افسردگی از دست دادن پسرش، آستین را بالا زد، او هم ۹ سال تمان جواب رد شنید، تا اینکه «واکر پرسی»، یکی از استادان دانشگاه لوییزیانا که از سماجت مادر به ستوه آمده بود، حاضر شد برای رفع تکلیف نگاهی به کتاب بیندازد، او در نظر داشت بالافاصله بعد از خواند چند صفحه جواب رد بدهد، اما این استاد هر چه بیشتر کتاب را می‌خواند، بیشتر شگفت‌زده می‌شد، شگفت‌زده از متن کتاب و اینکه چرا کسی متوجه این شاهکار نشده بود.

پرسی پیشگفتاری برای کتاب نوشت، شمارگان چاپ نخست، تنها ۲۵۰۰ نسخه بود، اما کتاب بلافاصله بعد از انتشار غوغایی به پا کرد و سال بعد جایزه پولیتزر را گرفت. به این ترتیب جان کندی تول تنها نویسنده‌ای شد که بعد از مرگ پولیتزر می‌گیرد.

جلد کتاب

مطابق نظرسنجی تایم از نویسندگان آمریکایی در سال ۲۰۰۵، کتاب اتحادیه ابلهان یکی از کتاب‌های برتر ادبی امریکا در ۲۵ سال اخیر است و در کنار آثار نویسندگان برجسته‌ای مثل تونی موریسون، جان آپدایک، کورمک مک‌کارتی و فیلیپ راث قرار دارد!

شخصیت اصلی این کتاب یک چوان چاق، بیمار و در عین حال آرمانگرا و تحصیل‌کرده به نام ایگنیشس است که با مادر فقیرش زندگی می‌کند.

این جوان در زمان و مکانی که برایش مقدر شده نمی‌تواند زندگی کند، ظواهر پیرامونی‌اش آزارش می‌دهند و می‌کوشد با رفتارش این دنیای ناهماهنگ را مسخره کند، اما در این مسیر متحمل عذاب فراوان می‌شود و بی‌شعوری انسان‌های اطرافش در تقابل با او، موقعیت‌های کمکی پدید می‌آورد. در نهایت به این این وصله ناجور جامعه، برچسب دیوانگی می‌خورد و رابطه‌اش با مادرس سست می‌شود.

بخشی از کتاب

این پسر چاق بی‌مصرف سی و چند ساله، فوق لیسانس فلسفه قرون وسطی را دارد، او کاری به جز خوردن و خوابیدن و نوشتن اراجیفی که تصور می‌کند دنیا را تغییر می‌دهد، ندارد. اما مادر بعد از ورود با آشنایی با شخصیت‌های مختلف کم کم به این نتیجه می‌رسد که پسرش اصلا چیزی ندارد که بشود به آن افتخار کرد، پس پسرش را وادار می‌کند که برای پیدا کردن شغلی و پول درآوردن از خانه به بیرون برود.

ورود به جامعه همان و دردسرها و دردسرسازی‌های ایگنیشس همان، در برهه‌ای او سیاهان یک کارخانه در آستانه ورشکستگی را به شورش تشویق می‌کند و در زمانی دیگر نقش رئیس یک حزب ترقی‌خواه را بازی می‌کند، اما در نهایت هم جامعه و هم مادرش او را طرد می‌کنند.

ایگنیشس، خردی منحصر به فردی دارد که باعث می‌شود نتواند با واقعیت‌های جامعه کنار بیاید، او یک آنارشیست تنبل از خانه بیرون انداخته شده است.

در این قالب، نویسنده بلاتکلیفی و حماقت یک جامعه را به تصویر می‌کشد، جامعه‌ای که پوچ و جبرباور است و تنها کسی که در مقابل این روتین مقابله می‌کند، همین پسر چاق بی‌مصرف است، پسر باهوشی که امید به تغییر دارد و دوست ندارد برای «بودن»، تن به هر کاری بدهد.

در این مسیر او تنها یک یاور دارد: دختری که زمانی هم دانشگاهی‌اش بوده و عقایدی به رادیکالی او دارد، این دختر در پی نجات ایگنیشس برمی‌آید و نامه‌های این دو به هم خواندنی هستند.

اتحادیه ابلهان، طنز تلخی دارد، قهرمانان این کتاب، در نزد کتاب‌خوان‌های جایگاهی به مانند «اسکار» در طبل حلبی گونتر گراش یا «دن کیشوت» سروانتس دارد، بیگانه‌هایی که در جامعه خود ساز مخالف را زده‌اند.

اشتباه نکنید! ایگنیشس یک قهرمان اتوکشیده، متشخص و جنتلمن نیست، اما او در عین عدم ثبات و ملون بودن، تضادهای جامعه را به خوبی بارز می‌کند.

به تازگی شایع شده است که قرار است زاک گایلفیاناکیس Zach Galifianakis ستاره فیلم Hangover در آینده نقش ایگنیشس را در اقتباس سینمایی از رمان بازی کند، کارگردان فیلم، هم کارگردان فیلم ماپت‌ها، یعنی «جیمز بوین» خواهد بود.

 زاک گایلفیاناکیس

- در نوشتن این پست، از مقاله‌های تازه‌ترین شماره ماهنامه تجربه و پیشگفتار مترجم استفاده شده است.