domainhostcentre
ect
پزشکی و علوم زیستی

تاریخچه درمان با شوک الکتریکی

شاید در بعضی از فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی، یک شیوه درمان عجیب بیماری‌های روانپزشکی را دیده باشید. شیوه‌ای که شوک‌درمانی و به عبارت درست‌تر ECT یا درمان با القای تشنج با جریان الکتریسیته نام دارد.

نمونه‌های زیادی را می‌توان برایتان مثل بزنم: پرتقال کوکی، مرثیه‌ای برای یک رؤیا، پرواز بر فراز آشیانه فاخته، یک ذهن زیبا، بچه اشتباهی (Changeling) و یا همین اواخر در سریال Homeland و آلکاتراز.

کری متیسون , سریال Homeland

کری متیسون در سریال Homeland در آْستانه ECT. آیا او خاطراتش را فراموش می‌کند و «برودی» از دستش فرار می‌کند؟!

این شیوه درمانی برای عوام بسیار وحشتناک به نظر می‌رسد و شاید کاربردش در بسیار از فیلم‌ها و سریال‌ها برای افزودن بر بار هیجانی فیلم باشد تا چیز دیگر.

اما همین شیوه درمانی در سال‌هایی که درمان‌های جانشین کمی برای بیماری‌های روانی وجود داشت و حتی امروزه وقتی بیماری به شکل شدید بیماری افسردگی یا مانیا مبتلا باشد، کاربرد دارد.

سال پیش در یکی از موزه‌های رم نمایشگاهی درباره دستگاه الکتروشوک -نمونه اولیه دستگاه‌های ECT امروزی- افتتاح شد، در این نمایشگاه علاوه بر الکتروشوک‌ها، اسناد تاریخی، دستورالعمل‌ها و کتاب‌های درسی در مورد سوک‌درمانی هم به نمایش گذاشته شد.

این وسیله در زمانی در ایتالیا اختراع شد که این کشور به فاشیسم مبتلا بود، این وسیله در آن هنگام، در آن واحد یک امید، یک دروغ و یک وسیله تجاری پرسود ‌شد.

این وسیله را دستگاه چرلتی -بینی هم نامیده می‌شود. مخترعان این وسیله یک نورولوژیست و روانپزشک اینالیایی به نام اوگو چرلتی و دانشجویش لوسیو بینی بودند. زمانی که این وسیله در آپریل سال ۱۹۳۸ رونمایی شد، یک پیشرفت درمانی عمده محسوب می‌شد.

پیش از آن برای درمان پاره‌ای از بیماری‌های روانپزشکی از تزریق انسولین استفاده می‌شود، با تزریق انسولین، قند خون بیماران پایین می‌آمد و آنها به اغما می‌رفتند، این کار به کاهش علایم برخی از اختلالات روانپزشکی کمک می‌کرد. این شیوه درمانی را «منفرد جی سَکِل»، ابداع کرده بود. اما این شیوه درمانی پرخطر بود و می‌توانست صدمات عصبی بی‌برگشتی در بیماران ایجاد کند.

شیوه دیگر درمانی که تا قبل از استفاده از الکتروشوک استفاده می‌شد، استفاده از مواد شیمیایی تشنج‌زای خاصی مثل کاردیازول بود. این شیوه درمانی در سال ۱۹۳۵ توسط «ژوزف ال فون مِدونا» پیشنهاد شد.

شیوه درمانی دیگر که پیش از این در «یک پزشک» در مورد آن نوشته‌ام، لوکوتومی بخش پیش‌پیشانی مغز بود که توسط آنتونیو مونیز رواج پیدا کرد و بعدها والتر فریمن آن را در آمریکا تحت نام لوبوتومی مرسوم کرد. اما این شیوه درمانی هم می‌توانست تأثیرات شدید و غیرقابل برگشتی در بیماران ایجاد کند و به علاوه شیوه پرهزینه‌ای هم بود.

در چنین شرایطی و در غیاب داروهای روانپزشکی مؤثر که امروزه در اختیار داریم، چرلتی تصمیم گرفت که برای درمان شیزوفرنی (روانگسیختگی) از شوک‌درمانی یا القای تشنج با جریان الکتریسیته ECT استفاده کند.

اوگو چرلتی در دانشگاه رم تحصیل کرده بود، او که بافت‌های بدن از جمله مغز را لحاظ میکروسکوپی بررسی کرده در زمره کسانی بود که به ارگانیک بودن بیماری‌های روانی باور داشت. او زیر نظر بهترین آناتومی‌دان سیستم عصبی ایتالیا و دانشمندان دیگری که تحولی در رنگ‌آمیزی بافت‌ها برای آسان  کردن مطالعه میکروسکوپی آنها ایجاد کرده بودند، کار می‌کرد.

اوگو چرلتی

بعد از مدت‌ها پژوهش، او در سال‌های دهه بیست به این نتیجه رسید که نمی‌توان اختلالات روانی را به آسیب بخش خاصی از مغز مرتبط کرد و آناتومی و پاتولوژی در شناسایی منشأ این بیماری‌های نمی‌تواند کمکی کند.

در این زمان بود که تحت نظارت او، دانشجویش -بینی-دستگاه الکتروشوک را ساخت.

دستگاه الکتروشوک

نمونه ابتدایی دستگاه

در آپریل سال ۱۹۳۸، برای اولین بار در طبقه اول کلینیک بیماری‌های اعصاب و روان دانشگاه سلطنتی رم، این دستگاه آزمایش شد. در این آزمایش یک بیمار شیزوفرنیک که تنها با اصطلاحات خاص خودش ارتباط برقرار می‌کرد و هیچگونه علایم احساسی از خود بروز نمی‌داد، شرکت داده شد. سر او تراشیده شد و دو الکترود به گیجگاه‌های او وصل شد، بعد از چند لحظه تأمل و در حالی که بیمار فریاد می‌زد، دکمه فشار داده شد و بیمار تشنج کرد.

بعد از به هوش آمدن، بیمار برای اولین بار به محیط پیرامونش، توجه نشان داد و علایمی از بهبودی را نشان داد.

اما یکی از پژوهشگرانی که دفترچه‌های یادداشت بینی را بررسی کرده است ، عقیده دارد که داستان بالا از ابتدا تا انتها تخیلی است و اصلا واقعیت ندارد. تا پیش از داستانی که در بالا خوانید، سه تلاش ناموفق دیگر هم انجام شده بود.

اما علیرغم این عدم صداقت در بازتاب آزمایش‌های اول، تحقیقات بینی و چرلتی ادامه پیدا کرد، دستگاه تکمیل شد و حق اختراع یا پتنت آن هم رسما ثبت شد. دستگاه به سراسر جهان ارسال شد و بینی و چرلتی را ثروتمند کرد. به زودی مدل‌های دیگری از دستگاهع از جمله یک مدل قابل حمل هم ساخته شد.

پتنت دستگاه

پتنت دستگاه

در سال ۱۹۴۰ چرلتی و بینی نامزد دریافت جایزه نوبل پزشکی شدند، اما برنده نشدند. ECT بعد از آن به کشورهایی مثل انگلستان، آمریکا، آلمان و اتریش راه یافت.

در سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰، بدون اینکه به بیماران شل‌کننده‌های عضلانی داده شود، آنها تحت شوک‌درمانی قرار می‌گرفتند، و تشنج بیماران سراسر بدن آنها را فرامی‌گرفت که حتی در موارد نادری منجر به شکستن یا دررفتگی استخوان‌های آنها می‌شد. تا اینکه کورار در دهه ۴۰ و سپس سوکسینیل کولین در دهه ۵۰ برای شکل کردن عضلات حین ECT مورد استفاده قرار گرفتند و کار را آسان‌تر کردند. علاوه بر شل‌کننده عضلانی به بیماران داروهای بیهوشی کوتاه‌اثر هم داده می‌شود.

با ساخته شدن داروهای ضدافسردگی و همچنین بازتاب منفی ECT در رسانه‌های بین دهه ۵۰ تا ۷۰ به میزان قابل توجهی استفاده از ECT کاهش یافت.

پرواز بر فراز آشیانه فاخته

صحنه‌ای از فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته، فیلمی که بار منفی زیادی برای ECT ایجاد کرد

در سال ۱۹۷۶، دکتر بلچلی، نوع خاصی از ECT را که در آن از جریان ثابت برق استفاده می‌شد معرفی کرد، شیوه‌ای که آثار جانبی سوء کمتری داشت و بیماران بعد از آن کمتر دچار مشکلات شناختی می‌شدند.

از سال‌ها دهه ۸۰ با ثابت شدن اثرات درمانی مثبت و کم‌هزینه بودن ECT در درمان افسردگی های شدید، بار دیگر استفاده از آن برای درمان اشکالی از افسردگی که به شیوه‌های دیگر پاسخ نمی‌دهند، از سر گرفته شد.

ect

در این پست، جای بحث در مورد جنبه‌های مختلف ECT نیست، اما لازم می‌دانم خیلی مختصر به موارد زیر اشاره کنم:
– همان طور که اشاره شد، به هر بیمار دچار افسردگی ECT پیشنهاد نمی‌شود، تنها در آن دسته که به شکل شدید بیماری گرفتار باشند و به دارودرمانی (دست‌کم با دو دارو با دوز درمانی کافی) پاسخ نداده باشند، ECT پیشنهاد می‌شود.
– گیجی و فراموشی که غالبا محدود به رویدادهای یک هفته تا یک ماه قبل از درمان هستند، از شایع‌ترین عوارض ECT هستند.
– ECT در ترکیب با داروها در درمان بیماران استفاده می‌شود و تأثیر مثبت بلندمدت ندارد.

منابع: + و +

در بحث شرکت کنید

  • 55
    710

    سلام دکتر دیگه وقتش رسیده یه پست معرفی کتاب دیگه بذارید!

  • 698
    140

    دکتر جان سلام من خودم دانشجوی استاجر دانشگاه بابلم هنوز هم بخش روان رو نگذروندم متاسفانه دختر داییم ۲ سال پیش مبتلا به افسردگی شدید شد بعد از فوت همسر و فرزندش تو سانحه رانندگی که خودش هم حضور داشت… بعد یه مدتی که از دارو های ضد افسردگی استفاده کرد ولی بهتر که نشد هیچ یکی دوبار هم میخواست دست به خودکشی بزنه که جلوشو گرفتند و نجاتش دادن و در نهایت پزشک فوق تخصص معالجش پلان شوک درمانی رو براشون بکار بردن که الحمدالله حالشون خیلی بهتر شده و به زندگی عادی برگشتن اما به گفته ی خودشون برخلاف ادعای پزشک معالج و رفرنس هایی اینترنتی که من مراجعه کردم دچار اختلال تقریبا خفیف حافظه ی بلند مدت شدند که تست های روان شناسی روانشناسشون تائیدش کرد و الان تحت درمان بهبود حافظه قرار دارند میخواستم بدون واقعا عوارض ect ناچیزه یا نه میتونه مثلا ریسک بیماری هایی مثل دمانس رو افزایش بده؟
    آخه میدونید بیمارهای روان پزشکی مخصوصا تو ایران حقوقشون خیلی نادیده گرفته میشه و اطلاعات درست بهشون داده نمیشه اگه امکانش هست میتونید مقاله ی کاملی رو در این باره بهم معرفی کنید…

  • 7573
    20

    سلام،ظاهراً
    زمان ابو علی‌ سینا هم از این روش اون هم با استفاده از ماهی‌‌هایی‌ که برق تولید می‌کنن انجام می‌شده..

  • 10944
    10

    با سلام میخواستم بدونم آیا ECT میتونه باعث به وجود آمدن بیماری پارکینسون بشه؟
    از بستگانم بعد از گذروندن دوره ای در بیمارستان به علت بیماری دو قطبی بودن تحت etc قرار گرفت بعد از بازگشت از بیمارستان تا ۳ ماه مسئله ی خاصی نداشت ولی به مرور دچار علائم پارکینسون شده (به تشخیص پزشک)و به شدت ما رو نگران کرده آیا ارتباطی به هم دارن یا نه؟

  • 4352
    30

    سلام آقای دکتر
    من حدود ۹ ماه دارو مصرف کردم و طی یکسال گذشته چندتا دکتر عوض کردم و زیر نظر هر کدوم داروهای مختلفی استفاده کردم. از مرداد همین سال زیر نظر یک روانپزشک تا دو هفته پیش دارو مصرف میکردم ولی هیچ بهبودی ای حاصل نشد. دکتر گفت چون دارو اثری روی من نگذاشته باید بستری بشم و شک بشم. برای اینکه بیشتر مطمئن بشم به یک دکتر روانپزشک دیگه هم مراجعه کردم و اون هم نظرش این بود که باید شک بشم.
    خانواده که به شک رضایت نمیدن و با دارو خوردنم هم به سختی کنار امدن.
    موندم دکتر جان که چه باید بکنم؟
    از عوارض شک هم می ترسم؟
    موضوع رو با یکی از بستگان که پزشک هست در میان گذاشتم، گفت نیازی به شک نیست!
    تصمیم دارم برای اینکه بیشتر مطمئن بشم به چندتا دکتر دیگه هم مراجعه کنم.

  • 4352
    30

    نظر شما چیه آقای دکتر؟

  • 7574
    20

    در زمان جنگ در عملیات کربلای ۵ دچار موج انغجار شدم.از آن زمان تا به حال وزوزگوش دارم در سمت راست شنوایی اصلا ندارم و وزوزگوش درسمت چپ دارم وشنوایی ۵۰تا۶۰ درصد دارم واین وزوز گوش روزگار من را سیاه کرده و روی اعصاب و روانم تاثیر گذاشته و خواب را از من گرفته . من به پزشکان مختلف مراجعه کردم و داروهای زیاد مصرف کردم تا حدی که روی معده من تاثیر گذاشت و دچار خون ریزی معده شدم . شما فکر می کنید من چکار باید بکنم .
    آیا به نظر شما درمان با شک الکتریکی موثر است؟
    با تشکر علی اکبر خالو احمدی

    • Avatar of علیرضا مجیدی
      1
      20.1k

      سلام، نخست باید علت دقیق وزوز گوش شما مشخص بشه. بعد متناسب با آن درمان‌های متنوعی وجود دارند. متخصص‌های ent (گوش و حلق و بینی) تا حالا چه تشخیصی براتون گذاشته‌ان؟
      ولی به این صورتی که در ایت مقاله ذکر شده، مشکل وزوز گوش شما حل نمی‌شه، این روش تنها برای درمان افسردگی‌های شدید مطرح شده.

      • 7574
        20

        باسلام
        من به پزشکان مختلف مشکل وزوز گوشم را درمیان گذاشتم آنها درآخر میگویند این وزوز گوش تا آخر عمر باشما است ودرمان نداردوباید باآن کنار بیایم ومیگویند عصبهای مربوطه جمع شده اند ومن به همین دلیل می پرسم که آیا این روش (شوک)میتواند موثر باشد؟
        درضمن طی آزمایشات مختلف به من گفته اند تمام مکانیسم گوشم سالم است و مشکل از جمع شدن عصبهاست.
        وخلاصه من نمیتوانم تسلیم آن بشوم وهمچنان امیدوارم راهی برای درمان وزوز گوشم که در اثر موج انفجار به وجود آمده پیدا شود.
        درضمن من بیشتر در اصفهان پیش پزشک رفته ام واگر مرکز درمانی خاصی ویا متخصصی که بتواند برای درمان این بیماری کاری بکند-در هرجای ایران ویا خارج از کشور لطفابه من معرفی کنید

  • 10963
    10

    باسلام.من یکی از دوستام ناراحتی عصبی داره وگفته شده بایدبهش شوک بزنیمٰ میخواستم ببینم چه عوارضی داره؟چون شنیدم ممکنه فردحافظه شوازدست بده یادیگه بهوش نیادیاحتی فوت کنه؟آیاصحت داره ؟احتمالش چقدره؟باتشکر

  • 10964
    10

    سلام-
    این دانش آموخته روانشناسی هستم- به نظر من این روش حتی الامکان روی بیمار اجرا نشود بهتر است- مگر وقتی واقعا هیچ قرصی دارویی روی فرد موثر نبوده و به عنوان آخرین و ناگزیر ترین روش درمانی اجرا شود
    امیدوارم هیچ کسی به این مرحله نرسد که مجبور شود از این روش استفاده کند

  • 10965
    10

    با سلام وعرض ادب خدمت جناب دکتر عزیز
    اینجانب قصد دارم از مطالب سایت شما در جهت تکمیل مقاله ی علمی دانشگاهی ام استفاده نمایم و احساس کردم باید اول اجازه بگیرم. آیا شما اجازه اینکار را به بنده می دهید… این اولین مقاله ی اینجانب می باشد و قابل توجه باشد که اینجانب دانشجوی روانشناسی ترم دوم می باشم و این مقاله نمره ی بسیاری را به خود اختصاص داده است … خواهشمند است در این زمینه اینجانب را یاری نمایید

  • 10966
    10

    سلام برادر همسرم در اثر تصادف دچار عفونت مغز شد ۴۰ روز در کما بود با ضریب هوشیاری ۳ بعد از بهوش آمدن چند ماه که اوضاع خیلی بدی داشت و بعدا هم حافظه کوتاه مدتش دچار ایرادات زیادی بود حالا ظاهرا خوب است ولی بسیاری از موارد برای انجام دادن کارهای شخصی مثل حمام و …باید ساعتها با او بحث کرد تا شاید اثر کند دائما خودش را با قبل از تصادفش مقایسه می کند و می گوید از من انتظار نداشته باشید یا نسبت به خیلی موارد بی تفاوت است خیلی از رفتارهایش بچه گانه و خودسرانه است دکترهای مغز و اعصاب می گویند مشکلی ندارد ولی خانواده را با چالشهای زیادی مواجه کرده لطفا راهنمایی کنید چگونه می تواند به حالت اولیه برگردد. در ضمن چون عضله چشمش مشکل دارد یکی از چشمانش باز نمی شود

  • 10967
    10

    من از بیماری نوروپاتی ژنتیکی رنج میبرم.آیا شوک در مانی در درمان نوروپاتی (ضعف اعصاب محیطی)موثر است لطفا حتما پاسخ را ایمیل فرمایید
    با سپاس فراوان

  • 10968
    10

    این دستگاه بیماری رو برمیگردونه

  • 10969
    10

    طی ۵ جلسه شوک گرفتم و در حال حاضر تنها از قرص والپرات استفاده می کنم .می خواستم از کلیه عوارض شوک مطلع بشم .چون یکسری مشکلاتی مربوط به حافظه و تمرکز پیدا کردم که در صددم بتونم برطرفشون کنم

  • 10970
    10

    سلام ، من یک تجربه دو ساله عاطفی بسیار دردناک داشتم بطوری که بعد از گذشت دو سال دکتر روانپزشکم درمان دارویی را برای من دیگر مناسب ندیدن و من دچار افسردگی شدید شده ام میخواستم بدانم با روش شوک الکتریکی ممکن است بخشی از خاطراتم پاک شود؟ لازم بذکر است در پی دو سال درمان با داروهای مختلف من تقریبا دچار زندگی گیاهی شده ام . با سپاس

  • 10971
    10

    سلام دکتر من دوست ۱۹ساله ای دارم که دچار افسردگی شده.۲ سال پیش دچار شکست عشقی شدیدی شده و بعد از مدتی به اجبار خانواده ازدواج کرده و ۲۰ روز بعد از عقد مجبور به طلاق شده والان حدود ۲ ماه توانایی کاری کردن رو نداره حتی برای راه رفتن باید دستاشو بگیریم.مدام از گذشتش حرف میزنه.با کوچک ترین صدا سر درد میگیره ومدام احساس سرما می کنه و حتی کم ترین نور اذیتش میکنه.می خواستم بدونم درمان با شوک براش موثر یا نه دوباره احتمال بازگشت هست

  • 10972
    10

    سلام و خسته نباشید مادرم ۷۰ سالشه و حدود ۱۳ ساله قرص اعصاب می خوره دیگه تاثیری در ایشون نداره و دکتر متخصصشون گفته باید ۶ جاسه شوک بشه. هزینشم بالاست. تورو خدا بگین ارزش داره ما این کارو انجام بدیم و عوارض بدی نداشته باشه؟ ممنون

  • 10973
    10

    سلام دکتر
    من ٢۶ سالمه به علت مهاجرت دچار وسواس فکرى و افسردگى شدید هستم میخاستم بدونم که شوک تاثثیر روى بیماریم داره

  • 10976
    10

    با سلام برادری دارم ۲۵ سالشه دو ساله در انگلیس زندگی میکنه بسیار پیشرفت تحصیلی داشته تازه یک ماهه فهمیدیم شیزوفرنی گرفته تو بیمارستان بستری شده الان باهاش صحبت میکنیم تقریبا خوبه ایا باشهبیاد ایران در کنار خانواده باشه بهتره یا همونجا بمونه ایا درمان میشه

  • 19828
    10

    سلام
    اکثر نظرات البته بدون جواب موندن، ولی بجهت کمک فکری به برخی دوستان تجربه خودم رو خدمتتون عرض میکنم:
    من بمدت چهار سال و بصورت مداوم بجهت بیماری دو قطبی تحت درمان دارویی بودم و در سال سوم تحت چند جلسه شوک الکتریکی قرار گرفتم. باید بگم هیچ دردی رو حس نکردم (چون از بیهوشی استفاده میشه) ولی حتی یکسال بعد از درمان با شوک ، متاسفانه از عوارض فراموشی ناشی از شوک رنج میبرم و خیلی از صحبت ها رو بیاد نمیارم، البته یه شکست عاطفی هم که در تشدید بیماریم نقش داشت و باعث مراجعه ی اولیه به متخصص اعصاب و روان شد داشتم که فکر میکنم به واسطه ی همین شوک خیلی در ذهنم کم رنگ شده و کمک خیلی بزرگی بهم کرده. در کل به گفته دکترم در اکثر موارد عارضه ی فراموشی ناشی از شوک کوتاه مدت هست ، در درصد کمتری تا شش ماه و گاهی فراموشی بلند مدت رو به دنبال داره که متاسفانه من به مورد آخر دچار شدم. فقط اینکه من به خدا توکل کردم، یه دکتر خوب انتخاب کردم بهش اعتماد کردم و دارو هامو طبق دستور بصورت مداوم استفاده کردم ، بصورت دوره ای با دکترم در ارتباط بودم و ویزیت میشدم، سعی کردم با مطالعه، تحقیق و اراده بسمت قطع دارو زیر نظر پزشک اقدام کنم که الحمد الله بعد از چهار سال تا حد بسیار زیادی درمان شدم و دیگه دارو مصرف نمیکنم.
    با توکل به خدا موفق باشید.