فراتر از یک صدا: چگونه ادیت پیاف با «زندگی مانند گل سرخ» جاودانه شد
شناخت اسطورههای موسیقی جهان بدون درک عمیق از رنجهایی که کشیدهاند ممکن نیست. ادیت پیاف، یکی از خارقالعادهترین و در عین حال درد کشیدهترین صداهای آواز جهان، نمادی از هنر برخاسته از دل تاریکی است. فیلم «زندگی مانند گل سرخ» به کارگردانی الیویه داهان، تلاشی درخشان برای به تصویر کشیدن این مسیر پرفراز و نشیب از کوچههای سرد پاریس تا سالنهای مجلل نیویورک است. در این مقاله میخواهیم فراز و فرودهای زندگی این خواننده افسانهای، جزئیات ساختار سینمایی فیلم و بازی شگفتانگیز ماریون کوتیارد را که منجر به دریافت جایزه اسکار شد، بررسی کنیم و به تحلیل لایههای پنهان این اثر ماندگار بپردازیم.
فهرست مطالب
💡مختصر و مفید
فیلم «زندگی مانند گل سرخ» محصول سال ۲۰۰۷، روایتی غیرخطی و واقعگرایانه از زندگی ادیت پیاف، بزرگترین خواننده فرانسوی است. این فیلم دوران کودکی فقیرانه، دوران کشف استعداد، اوج شهرت و در نهایت مرگ زودرس او بر اثر بیماری را به تصویر میکشد. بازی خیرهکننده ماریون کوتیارد در این نقش، تحسین جهانی و جایزه اسکار بهترین بازیگر زن را به همراه داشت. اثر الیویه داهان با تمرکز بر درام بیوگرافی و بازخوانی ترانههای جاودانه پیاف، یکی از مهمترین فیلمهای پرتره سینما به شمار میرود.
ادیت پیاف؛ از ولگردی در پاریس تا پرواز بر فراز صحنههای جهان
برای درک عظمت فیلم الیویه داهان (Olivier Dahan)، ابتدا باید بستر تاریخی و بیوگرافی ادیت پیاف را به عنوان پیشزمینه بررسی کنیم. فرانسه در نیمه اول قرن بیستم، دوران گذار از جنگهای ویرانگر و تحولات عمیق فرهنگی را تجربه میکرد. پیاف در چنین فضایی رشد کرد؛ دخترکی که نام اصلیاش ادیت جیووانا گیسیو (Édith Giovanna Gassion) بود و در اوج فقر و بدبختی، در محله بلویل پاریس متولد شد. او نمادی از طبقه کارگر و رنجکشیده فرانسه بود که صدای غمآلودش، آینه تمامنمای دردهای جامعه به شمار میرفت.
او در محیطی رشد یافت که بقا در آن تنها قانون نانوشته بود. نابینایی موقت در کودکی و کار در سیرک و خیابانها همراه پدرش، شخصیتی سرسخت و در عین حال شکننده از او ساخت. صدای پیاف پیش از آنکه یک هنر آموزشدیده باشد، فریادی غریزی برای فرار از تنهایی و فقر بود. هنر او زمانی که توسط لویی لوپلی (Louis Leplée) کشف شد، مسیر تاریخ موسیقی فرانسه را تغییر داد و او را به گنجشک کوچکی تبدیل کرد که ترانههایش مرزهای زبانی را درمینوردید.
شناسنامه اثر و مشخصات فنی فیلم
فیلم زندگی مانند گل سرخ با نام اصلی La Môme و عنوان انگلیسی La Vie en Rose در سال ۲۰۰۷ به نمایش درآمد. کارگردانی این درام بیوگرافی موزیکال بر عهده الیویه داهان بود که فیلمنامه را نیز به همراه ایزابل سوبلمن به رشته تحریر درآورد. ماریون کوتیارد (Marion Cotillard) در نقش ادیت پیاف، ژرار دوپاردیو (Gérard Depardieu) در نقش لویی لوپلی، سیلوی تستود در نقش مومون و ژان-پیر مارتینز در نقش مارسل سردان در این اثر به ایفای نقش پرداختهاند. فیلم با بودجهای در حدود ۲۵ میلیون دلار ساخته شد و توانست بیش از ۸۶ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشته باشد.
داستان فیلم به صورت غیرخطی طراحی شده و مدام بین دوران کودکی پیاف، دوران جوانی و خوانندگی خیابانی، روزهای اوج شهرت در آمریکا و در نهایت روزهای پایانی زندگی او در سال ۱۹۶۳ در نوسان است. محور اصلی درام، بررسی تنهایی عمیق این هنرمند در پس زرق و برق شهرت و روابط عاطفی پرفراز و نشیب او، به ویژه عشق ناکامش به مارسل سردان (Marcel Cerdan)، قهرمان مشتزنی فرانسوی است که در سانحه هوایی کشته شد.
نقد و بررسی فیلم زندگی مانند گل سرخ
دیروز، ۹۵ اُمین سالگرد تولد «ادیت پیاف» بود. زنی که صاحب یکی از خارقالعادهترین صداهای آواز بود و از خیابانهای پاریس، به شهرتی جهانی دست یافت. در سال ۲۰۰۷ «الیویه داهان»، فیلمی از روی زندگی پیاف ساخت که البته با اسم La Môme (گنجشک) –که لقب پیاف بود- نیز شناخته میشود. داستان از زمانیکه کودکی سهساله در کوچههای کثیف و محلههای بدنام پاریس بود، آغاز میشود. در ۲۰ سالگی توسط لویی لوپلی با بازی ژرار دوپاردیو کشف میشود و به شهرت میرسد، اما مسیر زندگی او هرگز ساده نبود.
«ادیت جیووانا گیسیو»، ۹۵ سال قبل در بدترین خانوادهی ممکن بهدنیا آمد. پدرش آکروباتبازی مشروبخوار و ناموفق و مادرش، یک خوانندهی خیابانی بدنام و الکلی بود. ادیت هرگز توسط آنها حمایت نشد و در برههای از خردسالی، نزد مادربزرگش که مدیر خانهای بدنام بود زندگی کرد. برای مدتی هم دچار عفونت چشمی شد و بیناییاش را از دست داد. از نه سالگی برای آنکه ممرّ درآمد پدرش باشد، در خیابانها خوانندگی کرد. زندگی نامناسب در خیابانها و شرایط بد اجتماعیاش از او زنی مانند مادرش ساخت که در ۱۷ سالگی، دختر کوچکش با نام «مارسلِ» را بر اثر مراقبت بد و بیماری مننژیت (Meningitis) از دست دهد.
او در ۲۰ سالگی، خودش هم داشت مسیر پدر و مادرش را میرفت که توسط لوپلی کشف شد و برای خوانندگی به کافهای آبرومند رفت که پاتوق هنرمندان زیادی بود. در آنجا به La Môme Piaf شهرت یافت که به معنای گنجشک کوچک بود. این لقب، بخاطر صدای زیبا و قد ۱۴۲ سانتیمتریاش بود. ادیت پیاف، آثار ارزشمند زیادی از خود بهجا گذاشت و در ۴۷ سالگی، پس از چندین سال دست و پنجه نرم کردن با سرطان پانکراس، در ۱۱ اکتبر ۱۹۶۳ فوت کرد. او در کنار قبر دخترش به خاک سپردهشد و دهها هزار نفر از طرفدارانش، در مراسم تدفینش شرکت کردند، بهطوری که آنروز در پاریس خیابانها بهطور کامل بستهشدند. چنین چیزی تنها در روز پس از پایان جنگجهانی دوم سابقه داشت.
فیلم «زندگی مانند گل سرخ»، یک بیوگرافی زیبا دربارهی یکی از تأثیرگذارترین هنرمندان عرصهی آواز است. فیلم، با توجه به زندگی پرتلاطم پیاف با فلشبک و فلشفورواردهای مداوم، داستانش را بیان میکند و بسیاری از آوازهای زیبای پیاف در طول فیلم شنیده میشود. ما با ادیت پیافی مواجهیم که علیرغم زندگی ولنگارش، همواره اعتقادش را به حضرت مسیح و ترزای قدیس (Saint Thérèse) حفظ کرد و برای به شهرت رسیدن، چیزهای زیادی را از دست داد. فیلمبرداری و کارگردانی بسیار هنرمندانه و هوشمندانه است. حرکت دوربین و تدوین در سکانس سرباز شاعری که برای پیاف ترانهای گفته و آن را روز قبل از اعزامش به خط مقدم برایش میخواند و سکانس رسیدن خبر سقوط هواپیمای مارسل، دیدنی است.
بسیاری از جزئیات این فیلم را میتوانید در صفحه اختصاصی فیلم زندگی مانند گل سرخ در IMDb مشاهده کنید. وبسایت یک پزشک نیز در تحلیلهای مختلف خود به بررسی ابعاد فرهنگی این اثر پرداخته است.
ماریون کوتیارد؛ تجسم فیزیکی و روحی گنجشک کوچک فرانسه
اما برگ برندهی فیلم بازی «ماریون کوتیارد» در نقش اصلی است. کوتیارد، بسیار پیش از آنکه توسط «تیم برتون» به سینمای انگلیسیزبان و هالیوود معرفی شود، توسط پدرش که کارگردان تئاتر بود با بازیگری آشنا شد و روی صحنه رفت و بعد از مدتی، وارد سینمای فرانسه شد. مادر کوتیارد، فرزند تهتغاری خانواده را در ۶۶ سالگی بهدنیا آورد و جالب است که با ۱۰۱ سال سن، در قید حیات است! اگر شناختتان از بازیگری کوتیارد، در حد «ماهی بزرگ»، «دشمنان ملت»، «نُه» و «اینسپشن» است، هنوز پتانسیل و استعداد واقعی او را نشناختهاید! نه تا وقتی که این فیلم را از او ندیدهاید!
کوتیارد برای بازی در نقش ادیت پیاف، موهای قسمت جلوی سرش و ابروهایش را تراشید و زیر گریم سنگینی رفت که هربار، ۵ ساعت بهطول میانجامید، پس از این گریم، دیگر نمیشود او را بهعنوان کوتیارد شناخت. از آن بانوی شیرین و زیبا و باوقار فیلمهای انگلیسی او خبری نیست. او قوز می کند، گشاد راه میرود، رفتاری پرخاشگر دارد و مثل یک ولگرد حرف میزند، تا حدی که عقلش زایل شود مینوشد و بداخلاق است. کوتیارد با آن میمیک و گریم و فیزیک متفاوت، اصلاً خود خود پیاف است. بازی او بهقدری چشمگیر و زیبا بود که جایزهی اسکار بهترین بازیگر زن را بهدست آورد و به این ترتیب، پنجمین هنرپیشهای شد که برای فیلمی غیرانگلیسیزبان به این جایزه میرسد. پیش از او «سوفیا لورن»، «رابرت دنیرو»، «بنیسیو دلتورو» و «روبرتو بنینی» به این افتخار رسیدند. او هنگام دریافت جایزهاش گفت: «متشکرم زندگی، متشکرم عشق، و این حقیقت است که چندتایی فرشته در این شهر هستند!»
زوایای پنهان و حقیقت تاریخی رابطه پیاف با اشغال فرانسه
با اینحال، فراز چالشانگیزی از زندگی پیاف در فیلم به نمایش در نیامده است. در روزهای اشغال فرانسه توسط آلمان نازی، پیاف برای سربازان آلمانی آواز میخواند. این اقدام در نگاه اول برای بسیاری از فرانسویها به معنای همپیمانی و خیانت تلقی میشد. با اینحال پیاف بعدها در دفاع از خود ادعا کرد که او به عنوان یکی از اعضای فعال گروه مقاومت فرانسه فعالیت میکرده است. در تحلیلهای تاریخی سند رسمی و قاطعی برای اثبات کامل این مدعا یافت نشده است، اما شهادتهای متعددی وجود دارد که نشان میدهد او از نفوذ خود برای نجات جان چندین یهودی فرانسوی بهره برده است.
گفته شده که پیاف با زندانیان جنگی فرانسوی در اردوگاههای آلمان عکسهای دو نفره یادگاری میانداخت. این عکسها بعدها در پاریس بریده میشدند و روی پاسپورتهای جعلی قرار میگرفتند تا زندانیان بتوانند با استفاده از آنها فرار کنند. فیلم الیویه داهان میتوانست با پرداختن جدیتر به این لایه خاکستری و سیاسی، پرترهای بسیار کاملتر و عمیقتر از این هنرمند ارائه دهد؛ زنی که در میان فشارهای سیاسی خفقانآور دوران جنگ، مجبور بود بین هنر، بقا و میهنپرستی تعادلی شکننده برقرار سازد.
نغمه آخر؛ فلسفه پشت ترانه هیچچیز را پشیمان نیستم
پیش از این فیلم، اثری در سال ۱۹۸۳ به نام «ادیت و مارسل» از روی ماجرای عشقی پیاف و «مارسل سردان» توسط «کلود للوش» ساختهشد. پسر خود سردان، نقش مارسل و «اِولین بویک» نقش پیاف را بازی میکرد. اما قطعه کلیدی که پایانبخش درام زندگی پیاف است، ترانه معروف «نه، من از هیچچیز پشیمان نیستم» (Non, je ne regrette rien) نام دارد. در زمان ضبط این اثر، او به شدت بیمار بود و پزشکان ایستادن روی صحنه را برای او مرگبار میدانستند. با این حال او با تمام توان خود این ترانه را خواند که بعدها به مانیفست زندگیاش تبدیل شد.
استفاده هوشمندانه کریستوفر نولان از این ترانه در فیلم اینسپشن به عنوان محرک بیداری، بار دیگر توجه نسل جدید را به این شاهکار جلب کرد. این ترانه چکیدهای از زنی است که با وجود تمام ضربات سهمگین روزگار، فقر، از دست دادن فرزند و معشوق، و بیماری جانکاه، تا آخرین لحظه از هویت هنری خود دفاع کرد. فریاد رسا و بیپروای او در این قطعه نشان میدهد که او هرگز تسلیم شرایط نشد و زندگی را با تمام دردهایش در آغوش کشید.
جمعبندی نهایی
فیلم زندگی مانند گل سرخ فراتر از یک بیوگرافی ساده، واکاوی عمیق روح پرآشوب هنرمندی است که رنج را به نابترین شکل هنر تبدیل کرد. ماریون کوتیارد با بازی غریزی و گریم نمادین خود، تصویر دقیقی از گنجشک کوچک پاریس ارائه میدهد که پس از دههها همچنان زنده و پویاست. اگرچه فیلم از نمایش برخی جنبههای تاریک سیاسی دوران اشغال گذر میکند، اما در به تصویر کشیدن روحیه سازشناپذیر و ترانههای جادویی ادیت پیاف کاملاً موفق عمل میکند. تماشای این اثر، کلاس درسی در باب بازیگری متد و درک عمیقتر یکی از بزرگترین نمادهای فرهنگی قرن بیستم فرانسه است.
سوالات متداول
با بیش از ۲۰ سال نویسندگی «ترکیبی» مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
مطالب مرتبط
یک هفته قبل فیلمو به طور اتفاقی دیدم و به این فکر می کنم که یه معلم به راحتی و بدون ردو بدل کردن کلمه ای با نمایش این فیلم می تونه رنگ عشق رو به شاگرداش بیاموزه…. عشق به هنر عشق به اطرافیانش و عشق ورزیدن به معشوق
الان در حال تماشای اخرای فیلم که پیاف در حال ساخت (ترانه نه پشیمون نیستم ) ازشبکه اوا مووی هستم ان هم برای چهارمین بار . از فیلم چی بگم … از تون صدای پیاف چی بگم…؟: یادش گرامی : بانو مرضیه : چی بگم وقتی که این دیونه دل ، بونه میگیره ترا میخواد ، ترا میحواد ،چییی بگم؟
فرانک مجیدی عزیز
فیلم را در ماهواره دیدم.بسیار زیبا ،جذاب ومتفاوت بود.نوشته شما را بعد از دیدن فیلم خواندم.که نوشته شما هم زیبا بود .پیاف یک هنرمند بسیار قوی بود.هنرمندی که برای مخاطبانش احترام قایل است و در هر شرایطی می خواهد آنها را به اوج لذت برساند.هنر را فقط برای هنر نمیخواهد.بلکه مخاطبش برایش حرف اول است. صحنه های بسیار خیره کننده،میزانسن های بسیار دقیق،قاب های تصویری زیبا،موسیقی تکان دهنده،وبازیهای بسیار درخشان ،آنچنان تاثیری گذاشته که میتوان چندین بار این فیلم را دید ولذت برد.
فرانک جان باز ممنونم از نوشته هات و قلم گل سرخی شما.
خیلی جالب بود من این فیلم راسه باردیدم وباورمنشد که این هنرپیشه رل ادیت رااینطوربازی کند ادیت پیاف راهم قبلا میشناختم
هم زندگیش راوهم ابروان مانند نخش راچون درپاریس بودم ومیدیدم
کتابفروشیهای کناررود سن ارایشات مفازه هاشون عکس اوبود
گفته اند مهستی ادیت پیاف ایران بود البته صرفنظر ازندگی کثیف
کودکی ادیت . تنها صدامیماند .
من هفته گذشته بطور خیلی اتفاقی تو شبکه جم می فیلم la vie en roseرو دیدم.هیچی ندارم واسه گفتن جز یه سکوت که تو یه بغض بزرگ کنج گلوم جا خوش کرده.فقط صداش تو ذهنم مونده. که وقتی میرسه به گوشهام تمام روحمو حس میکنم و از اشک لبریز میشم…
این لینک یه آلبوم دیگه از ایشون :
http://www.mediafire.com/?jiztktdty2o
فیلم خیلی زیبایی است برای دوستی که پرسیده بود از کجا تهیه کند این آدرس را گذاشته ام
http://www.new.azmabepors.com/shop/item/?i=1053
باخاطراتم آتشی می سازم غم ها و شادی هایم
دیگر به آنها احتیاچی ندارم عشق هایم رفته اند
و زخم های روحم نیز همچنین برای همیشه پاک شده اند
باید دوباره از نو شروع کنم
نوشته شما باعث شد برای انومین بار ، بار دیگه فیلمو ببینم.
ممنون.
به نظرم در مورد این فیلم متن قشنگی نوشتید، اما در مورد صحنه طلایی فیلم که خبر مرگ مارسل میرسه کم نوشتید. اون صحنه انقدر زیباست که مو به تن آدم سیخ میشه و اشک از چشماش جاری میشه، باید یه کم در مورد فیلم برداری ویژه اون هم می نوشتید.
Inception
Non rien de rien
E. Piaf
Non! Rien de rien …
Non ! Je ne regrette rien
Ni le bien qu’on m’a fait
Ni le mal tout ça m’est bien égal !
Non ! Rien de rien …
Non ! Je ne regrette rien…
C’est payé, balayé, oublié
Je me fous du passé!
Avec mes souvenirs
J’ai allumé le feu
Mes chagrins, mes plaisirs
Je n’ai plus besoin d’eux !
Balayés les amours
Et tous leurs trémolos
Balayés pour toujours
Je repars à zéro …
Non ! Rien de rien …
Non ! Je ne regrette non …
Ni le bien, qu’on m’a fait
Ni le mal, tout ça m’est bien égal !
Non ! Rien de rien …
Non ! Je ne regrette rien …
Car ma vie, car mes joies
Aujourd’hui, ça commence avec toi !
من از هیچ چیز پشیمان نیستم!
نه ! هیچ،هیچ
نه!من از هیچ چیز پشیمان نیستم
نه از خوبیهایی که به من رسیده
نه از بدیهایش، هردو برای من یکسان هستند
نه هیچ ،هیچ
نه ! از هیچ چیز من پشیمان نیستم
انجام شده ،جارو شده و به فراموشی سپرده شده
من گذشته را به آتش می کشم
با خاطراتم
آتش را شعله ور می کنم
با غمها و با شادیهایم
چون به آنها دیگر احتیاجی ندارم
عشق جارو شده
با همه شور و تپش هایش
جارو شده برای همیشه
من دوباره از صفر شروع می کنم
نه هیچ ،هیچ
من از هیچی پشیمان نیستم
نه خوبیهایی که داشته ام
و نه بدیهای آن
هردو برای من یکسان هستند
نه ! هیچ،هیچ
من از هیچ جیز پشیمان نیستم
چون که زندگی ام ،چون که شادی ام
copyright : http://ghanbari30.blogfa.com/
موضوع و نوشتار شما بسیار عالی است. به خصوص همین نوشته تان. در چند نقطه از متن، تنم لرزید.
پاینده و پیروز باشید.
Sorry for writing in English, as I dnt have parsi font, the translation of Lavie en rose could be Beautiful life as in french, when you say La vie est rose? means that everything ok? ..she is my favourate singer, her song of la foule must be listened and imagined ..
سلام :
لینک زیر مربوط به دانلود آلبوم بهترین های پیاف
(The Very Best Of Edith Piaf – 1991 ) می باشد که در وبسایت
hotfile است.
http://hotfile.com/dl/90017298/6015533/91EdPiThVeBeOf.rar.html
پسورد فایل هم somospacifistasمیباشد.
من این لینک را از این صفحه برداشته ام.
http://avaxhome.ws/music/Edith_Piaf_The_Very_Best_Of.html
و جالب تر از همه اینها برای من این بود که دقیقا زمانی که من این پست را توی گودر باز کردم برای خوندن، به طور اتفاقی(Shuffle) از بین حدود 50 گیگ موزیک روی هاردم، آهنگ”Ne me quitte Pas” با صدای این خواننده رو داشتم با هدفون گوش میدادم و اصلا فکر نمیکردم این پست در مورد اون باشه.
من همین یک دونه ترک رو ازش روی هاردم دارم.
:)
من عاشق پیاف هستم .
خیلی مطلب جالبی بود .
ممنون. با او هنوز هم میتوان معجزه صدا را باور داشت!
بهترین های پیاف رو میتونید از لینک زیر دریافت کنید:
http://www.mediafire.com/?yymixeg5lyh
مدتی پیش وقتی این جا خوندم که هنوز این فیلم رو ندیدین، حسابی تعجب کردم. خوشحالم که بالاخره این اتفاق افتاد. در کنار اعتبار و اهمیت شخص ادیت پیاف، به نظرم این فیلم از اوناییه که اگر فیلم باز باشی و ندیده باشیش، یه جای کارت حتما اشکال داره :) بازی ماریون کوتیارد حرف نداشت. در عین حال با شما موافق نیستم که فیلم می بایست جنبه های بیشتری از زندگی پیاف رو به نمایش می گذاشت، چون اونوقت حتما یکدستی و روانی فیلمی رو که دیدیم نداشت و مجبور بودن کمی از هر تکه از زندگیش رو کنار هم بچینن که به دلیل محدودیت زمانی در یک فیلم، هیچ کدوم هم فرصت کامل شدن پیدا نمی کرد.
حتا اگر این یادداشت بهترین مطلبی نباشد که در مورد ادیت پیاف نوشته شده باشد میتواند یکی از زیباترین، موجزترین و موثرترین مطالبی باشد که در این مورد نوشته شده است. نثر زیبا، بینقص و ایجازگونهیی که در این یادداشت بهکار گرفته شده است تاثیری روی آدم میگذارد که یک خواننده نمیتواند آن را با تیرهی پشتاش حس نکند. کاستی این متن، اگر بهواقع کاستی داشته باشد، نبودن لینک ترانهی « پشیمان نیستم.» همراه با ترجمهیی از آن است. خیلی بهتر بود اگر لینکی از مجموعهی ترانههای پیاف بهاین یادداشت اضافه میشد.
ممنون از لطف شما. در مطلبی که قبلاً دربارهی Inception توسط برادرم نوشتهشده، لینک دانلود این ترانه و ترجمهاش موجود است. استفادهی مجدد از آن، در حالیکه نگارش آن مطلب، مدت چندانی نگذشته، دوبارهکاری بود.
کاش لینک آهنگ بود
خیلی دلم خواست ببینمش. ازکجا میشه تهیه ش کرد آیا؟
دیروز گلچین بهترین آثارش رو از تورنت گرفتم و گوش دادم . عالی بود .