domainhostcentre
4-4-2014 2-21-05 AM
فناوری

چرا فایل‌های حذف شده قابل بازیابی هستند و چگونه مانع این کار شویم؟

4-4-2014 2-19-59 AM

رضا مقدری: وقتی یک فایل را از روی هارد دیسک کامپیوتر خود حذف یا در اصطلاح رایج‌ترش Delete می‌کنید فایل مذکور کماکان بر روی هارد دیسک موجود است و حتی وقتی سطل بازیافت (Recycle Bin) را نیز خالی می‌کنید کماکان وضعیت آن فایل فرقی نکرده است.

اگر حواستان به این موضوع نباشد این امکان را فراهم آورده‌اید تا سایر افراد در حالی که شما فکر می‌کنید برخی از فایل‌های مهم و حیاتی خود را پاکسازی کرده‌اید آنها را بازیابی و مورد استفاده قرار دهند و اهمیت مسئله زمانی چند برابر می‌شود که مثلاً قصد دارید به هر دلیلی مالکیت یک کامپیوتر یا هارد دیسک که مدتی مورد استفاده شما بوده است را به فرد دیگری واگذار نمائید.

وقتی یک فایل را حذف می‌کنیم چه رخ می‌دهد؟

ویندوز (همینطور سایر سیستم‌عامل‌ها) محل استقرار فایل‌ها بر روی هارد دیسک را از طریق اشاره‌گرها (Pointers) دنبال می‌کنند. هر فولدر و فایل بر روی هارد دیسک کامپیوتر شما دارای یک اشاره‌گر می‌باشد که به ویندوز اطلاع می‌دهد دیتا یا اطلاعات مرتبط به فایل موردنظر محل استقرارش در کجای هارد آغاز و در کجا پایان می‌یابد.

زمانی که یک فایل را حذف می‌کنید در اصل ویندوز اشاره‌گر مرتبط را حذف و سکتور حاوی دیتای آن فایل را با عنوان قابل دسترس علامت‌گذاری می‌نماید. از دیدگاه فایل سیستم فایل مذکور دیگر بر روی هارد درایو وجود ندارد و سکتورهای حاوی اطلاعات آن فضای خالی (Free Space) محسوب می‌شوند، هر چند تا مادامی که ویندوز اطلاعات جدیدی را بر روی این سکتورها ذخیره‌سازی نکند کماکان اطلاعات فایل حذف شده قابل بازیابی خواهند بود. یک نرم‌افزار بازیابی که اصطلاحاً به آنها ریکاوری (Recovery) نیز گفته می‌شود می‌تواند هارد دیسک را مورد اسکن قرار داده و چنین فایل‌هایی را که ظاهر حذف شده‌اند را بازیابی و مجدد ذخیره‌سازی کند. اگر بخشی از اطلاعات فایل توسط اطلاعات یک فایل دیگر جایگزین شده باشد بدیهی است که نرم‌افزار ریکاوری فقط می‌تواند اطلاعات باقیمانده را بازیابی کنه که محصول نهایی یک فایل به احتمال زیاد آسیب دیده خواهد بود.

4-4-2014 2-21-05 AM

چرا فایل‌های حذف شده بلافاصله پاکسازی نمی‌شوند؟

اگر از خودتان می‌پرسید چرا کامپیوتر من بعد از حذف یک فایل بلافاصله آن فایل را به صورت کامل پاکسازی و حذف نمی‌نماید باید بگویم پاسخ این پرسش بسیار ساده است. حذف اشاره‌گر یک فایل و علامت‌گذاری فضای مرتبط به آن به عنوان فضای خالی عملیاتی بسیار سریع محسوب می‌شود و در مقابل حذف کردن واقعی یک فایل با بازنویسی اطلاعات بر روی فضای مرتبط به آن بسیار بیشتر زمان می‌برد. برای مثال اگر یک فایل ۱۰ گیگا‌بایتی را از روی هارد خود حذف کنید تقریباً عملیات حذف بلافاصله اتفاق خواهد افتاد ولی اگر بنا را بر حذف کردن واقعی اطلاعات آن فایل از طریق بازنویسی اطلاعات جدید بر روی سکتورهای هارد درایو بگذاریم حذف فایل مورد بحث می‌تواند به اندازه کپی کردن یک فایل ۱۰ گیگابایتی بر روی هارد دیسک از شما زمان ببرد.

لذا به منظور صرفه‌جویی در زمان و افزایش کارایی وقتی یک فایل را حذف می‌کنید ویندوز و سایر سیستم‌عامل‌ها اطلاعات آن را به صورت کامل حذف نمی‌نمایند. اگر قصد دارید یک فایل را به صورت کامل حذف نمائید می‌توانید از ابزارهای File-Shredding استفاده نمائید که در ادامه اشارهٔ مختصری به چند مورد از آنها خواهیم داشت.

عملکرد هاردهای SSD متفاوت می‌باشد: بد نیست بدانید یک استثنا نیز وجود دارد و مجموعه اطلاعاتی که در بالا ارائه شد در مورد درایوهای SSD که از TRIM پشتیبانی به عمل می‌آورند (همهٔ هاردهای SSD امروزی از TRIM پشتیبانی می‌کنند) صادق نیست و فایل‌های حذف شده از روی اینگونه فایل‌ها بلافاصله پاکسازی شده و دیگر قابل بازیابی نمی‌باشند. اطلاعات نمی‌تواند بر روی سلول‌های فلش بازنویسی شود و برای ذخیره سازی اطلاعات جدید لازم است محتوای حافظه فلش ابتدا پاکسازی شود، لذا سیستم‌عامل شما بلافاصله پس از دریافت دستور حذف یک فایل آن را کاملاً پاکسازی می‌کند تا پروسهٔ Write یا ذخیره‌سازی اطلاعات جدید در آینده را سرعت بخشد. البته همین مسئله باعث می‌شود در طول زمان سرعت Write اطلاعات بر روی هاردهای SSD‌ کاهش یابد.

4-4-2014 2-22-21 AM

بازیابی فایل‌های حذف شده:
اگر بر حسب اتفاق یک فایل مهم را حذف کردید و نیازمند بازیابی آن هستید لازم است حداقل دو نکته را به خاطر بسپارید:

۱. لازم است فایل را هر چه سریعتر و در کوتاه‌ترین زمان ممکن از حذف آن بازیابی کنید: از آنجایی که ویندوز به صورت دائم در حال ذخیره‌سازی اطلاعات بر روی هارد دیسک شما است احتمال اینکه بر روی سکتورهای مرتبط به فایل حذف شده اطلاعات جدیدی ذخیره‌سازی شود امری دور از دسترس نیست. اگر می‌خواهید فایل حذف شده صحیح و سالم بازیابی شود بهتر است عملیات بازیابی را بلافاصله و در کوتاه‌ترین زمان ممکن پس از حذف آن آغاز کنید.

۲. تا قبل از شروع عملیات بازیابی تا جایی که می‌توانید از هارد درایو کمتر استفاده کنید: بهترین راه برای بازیابی اطلاعات یک فایل از روی هارد دیسک خاموش کردن کامپیوتر بلافاصله پس از حذف فایل و متصل کردن هارد دیسک به یک کامپیوتر دیگر می باشد تا اطلاعات را با سیستم‌عامل آن کامپیوتر که از روی هارد دیسکی به غیر از هارد دیسک حاوی اطلاعات حذف شده بوت می‌گردد بازیابی نماییم. اگر در وضعیت عادی مثلاً قصد نصب یک نرم‌افزار ریکاوری را داشته باشید ممکن است فایل‌های نصب نرم‌افزار ریکاوری خودشان جایگزین اطلاعات حذف شده گردند و کل عملیات بازیابی را به مشکل مواجه نمایند.

ویندوز دارای یک ابزار داخلی برای اسکن هارد درایو به منظور بازیابی اطلاعات و فایل‌های حذف شده نیست، اما ابزارهای جانبی بسیاری وجود دارند که می‌توانند اینکار را به سادگی برای شما انجام دهند. Recuva برای مثال یکی از این ابزارهاست که یکی از بهترین عملکردها را در زمینه بازیابی فایل‌ها دارد و تقریباً استفاده از آن برای عموم کاربران ساده است.

4-4-2014 2-23-54 AM

جلوگیری از بازیابی فایل‌ها و اطلاعات حذف شده:

اگر بر روی کامپیوتر خود اطلاعات حساسی مثل اطلاعات مالی و تجاری یا تصاویر خانوادگی و… دارید و نگران این موضوع هستید که فردی بعد از حذف این اطلاعات دست به بازیابی آنها بزند راه حل‌های مناسبی برای رفع این نگرانی وجود دارد.

در این موارد می‌توانید از ابزاری استفاده کنید که به صورت خودکار فضای خالی یا همان Free Space هارد دیسک شما را با ذخیره‌سازی یکسری اطلاعات خاص خودش پاکسازی می‌نماید و به این ترتیب همه فایل‌های حذف شده به صورت کامل پاکسازی و غیرقابل بازیابی می‌شوند. برای مثال ابزار Drive Wiper که در نرم‌افزار چند منظوره CCleaner ارائه شده است می‌تواند اینکار را به خوبی برای شما انجام دهد.

4-4-2014 2-25-26 AM

توجه داشته باشید نرم‌افزارهای مثل CCleaner و یا ابزارهای File-Shredding برای پاکسازی هارد دیسک شما از فایل‌های حذف شده به زمانی بسیار بیشتر از زمانی که برای حذف یک فایل لازم است نیاز دارند و لذا پاکسازی دائمی هارد دیسک با این نرم‌افزارها بابت حذف کردن هر فایل نمی‌تواند ایدهٔ چندان مناسبی باشد.

4-4-2014 2-26-05 AM

برای اینکه از بازیابی هر گونه اطلاعاتی توسط سایر افراد جلوگیری نمایید می‌توانید از برنامه‌های موسوم به disk-wiping نیز استفاده کنید. برنامه‌هایی مثل DBAN (Darik’s Boot and Nuke) و ابتدا یک نسخه از آن را بر روی یک سی‌دی رایت نموده و بعد کامپیوتر خود را از روی آن سی‌دی بوت کنید تا هر آنچه بر روی هارد کامپیوتر شما وجود دارد را پاکسازی نماید، این ابزار کلیه فایل‌های شخصی، سیستم‌عامل کامپیوتر و… را با بازنویسی اطلاعات بی‌استفاده بر روی هارد به صورت کامل پاکسازی می‌کند و در نهایت یک هارد دیسک کاملاً پاکسازی شده از هر نوع اطلاعات را به شما تحویل می‌دهد.

4-4-2014 2-26-47 AM

در بحث شرکت کنید

  • 10434
    10

    مقاله مفیدی بود خیلی ممنون
    فقط “تا مادامیکه…” اشتباه است باید گفت “مادامیکه…”
    با سپاس

    • 514
      180

      ای کاش همه خوانندگانی که قصد تذکر املائی و دستوری دارند به این شکل برخورد می کردند.

      با تشکر از نگارنده مقاله و فرید

  • 10435
    10

    جالب بود

  • 33
    970

    سلام.ممنون از پست زیبای شما.فقط در مورد چگونگی برنامه هایی که فایلها رو بطور کامل پاک می کنن بعدا یک پست بزارین.

  • 4302
    30

    مطلب خیلی خوبی بود . خیلی وقت بود دنبال اطلاعات تقریبا جامع در این زمینه بودم . با تشکر فراوان

  • 4302
    30

    میشه بدونم ذخیره‌سازی اطلاعات جدید در سکتورهای مرتبط به فایل های حذف شده ترتیب خاصی داره یا به صورت راندوم ؟ یعنی به طور مثال بعد از اینکه فضای اصلی هارد پر شد شروع میکنه به استفاده از اون فضاهای خالی مرتبط با فایل های حذف شده یا امکان داره فایل فضای خالی داشته باشه و اطلاعات جدید را روی این سکتورها ذخیره کنه؟
    با تشکر

  • 2
    11.6k

    بسیار مفید و عالی بود. ممنون (:
    و البته فکر کنم منظورتون از TRM همون Trim باشه.

  • 355
    230

    یه سوالی برام پیش اومده اینکه اگر مثلا ما چند سری فایل های مختلف روی هارد ریختیم بعضیاشم پاک کردیم پس جاهای مختلف فضای خالی داریم.. حالا که یه فیلم حجیم روی هارد بریزیم مثلا ده دقیقه اول فیلم توی قسمت الف و ده دقیقه دوم توی قسمت سین و بقیه فیلم توی میم ذخیره شده فیلم رو که پاک کنیم موقع ریکاوری از کجا می فهمه کجای فیلم کجاست؟؟؟؟؟

    این سوال وقتی یه هارد اکسترنال رو اشتباه فرمت کردم و به راحتی تمامشو برگردوندم برام پیش اومد

  • 1925
    60

    با سلام
    متن ارزشمندی بود .ممنون از زحمتی که برای این متن کشیدید…
    اما
    همین امکان بارها من را واقعا از یک عمر پشیمانی برای حذف شدن بعضی فایل های مهمم مثل بک اپ ها و.. نجات داده من این امکان را واقعا می پسندم و همیشه نیاز دارم زیرا هیچ تضمینی وجود ندارد که فایل های مهم ما به علت هر چند خنده داری از ببین نروند و ….
    اما خوب در زمانی مثل واگذاری کامپیوتر به دیگری و .. که در متن شما هم اشاره شد این امکان دردسر ساز خواهد بود که خوشبختانه راه های مثل راه های که در بالا گفتید برای رهایی از این امکان وجود خواهد داشت

    موفق باشید

  • 14
    1.6k

    جالب بود، یکی از سوالای همیشگی ذهنم همین بود که چطوری میشه که اطلاعات پاک شده ولی قابل دسترسی هست.

  • 1561
    70

    لطفا در مورد نرم افزار های ریکاوری بر روی هارد هایی RAID شدن هم بنویسید.

  • 10436
    10

    دستگاه هایی وجود دارند که با استفاده از سابقه مغناطیسی اطلاعات روی هارد میتوانند اطلاعاتی که تا ۵ بار یا ۷بار قبل بر روی هارد وجود داشته است را بازیابی کنند. البته این دستگاه ها تنها در دسترس سازمان های امنیتی است. برای اینکه اطلاعاتتان کاملا غیر قابل بازگشت باشد باید حداقل ۷ بار بازنویسی اطلاعات را انجام دهید.
    بهترین روش هم کپی اطلاعات بی استفاده مانند موسیقی یا فیلم بر روی هارد است.
    چون این نرم افزارهای disk wiping از الگوریتم های مشخصی استفاده می کنند این عمل قابل برگشت است.

  • 7426
    20

    من یادمه یه جا خوندم که این قابلیت بازیابی (undelete) توی لینوکس وجود نداره. این درسته؟

    • 10437
      10

      نه غلط هست.
      و ابزارهایی نیز برای بازیابی وجود دارند.

  • 10438
    10

    خیلی مقاله مفیدی بود
    تشکر

  • 4303
    30

    Great Post, thanks Reza

  • 10439
    10

    حدود۴ماه پیش من روی هارد یک ترا یک فایل ۳۰ گیگی را پاک کردم و هنوز هاردم ۳۰۰ گیگ جای خالی داره.میخواستم بدونم میتونم اون فایل رو دوباره برگردونم؟؟؟؟؟؟؟

  • 10440
    10

    سلام من باکمک این نرم افزار فایل هایم رابرگدوندم ولی اجرا نمی شوند نبود این فایل ها باعث از دست رفتن کار مادرم میشه تورو خدا کمک کنید

  • 10441
    10

    سلام..ببخشید من یک سری فایل رو از کامپیوترم حذف کردم ک برای شخص دیگه ای بوده حالا اون شخص اون فایل رو میخواد و بنا ب دلایلی ک دوس نداشتم براش کاری کنم گفتم چون کامپیوترم خراب شده کل هاردم پریده و اون شخص گفته اگه هد کامپیوترو عوض کنی اطلاعات برمیگرده؟درسته؟میشه ی راهی جلوم بذارید تا بگم اصن امان برگشت اطلاعات نیست.اگه زودتر جواب منو بدید ممنون میشم

  • 10442
    10

    سلام من یک فایل ویدئویی رو حدود ۳ سال پیش حذف کردم
    و چندین برابر اون فایل ویدئویی در همون درایو ویدئو ذخیره کردم.می خواستم بدونم اون فایل قابل ریکاوری هست؟

  • 10443
    10

    سلام. من یک هارد درایو ۱TB اکسترنال دارم. روش همه چی داشتم، ۱۰۰GB فقط خالی بود. اشتباهی توی ویندوز زدم Boot شد و همه اش پرید. حالا فقط ۳۱GB خالی نشان میدهد با چندتا فایل Boot . می شود همه اطلاعات را بدون خرابی برگرداند یا نه؟ من ۱TB جای خالی برای ریکاوری نداشتم… چند ماهی گذشته و یک هارد دیگر خریدم. حالا بهترین روش برای بازگرداندن کامل فایل ها کدام است؟ باتشکر.
    لطفاً روش و راه انجام بازیابی را آموزش دهید!!!

    • 20080
      10

      سلام . سوالی داشتم. اگر فیلم و اطلاعاتی را در تبلت اندروید هاوایی ۴هسته ای داشته باشم بعد اون را قبل از اتصال به اینترنت حذف کنم امکان جاسوسی وسرقت اطلاعاتحذف شده توسط شرکت اندروید هست لطفا توضیح دهید.
      ازتون بخاطر اطلاع رسانی متشکرم