banner-900-x-90
دسته‌بندی نشده

وب ۳‏ ، تغییر دوباره اینترنت

ماهنامه رایانه خبر ، علیرضا مجیدی

مقدمه : در زمانه‌ای هستیم که وب هم ، هر از چندگاه مانند نرم‌افزارها ،
نسخه‌های ‏جدیدی پیدا می‌کند که با اعداد مشخص می‌شوند. تقریبا سه سال پیش در
شرایطی که ‏برخی سقوط پدیده «دات کام» را پیش‌بینی می‌کردند ، شخصی به نام ‏Dale
‎Dougherty
‏ ، رؤیای چیزی به نام وب ۲ را در سر می‌پروراند. رؤیای شخصی
او خیلی ‏زود رنگ واقعیت به خود گرفت. در آغاز وب ۲ ، فقط یک ادعا بود ، ادعایی که
می‌گفت ، ‏اینترنت بار دیگر به پا خواهد خواست. ولی وقتی شرکت رسانه‌ای ‏O’Reilly‏
در نخستین ‏کنفرانس وب ۲ در اواخر سال ۲۰۰۵ ، شرکت کرد ، اصطلاح وب ۲ همگانی شد و
خبر از ‏یک انقلاب آنلاین داد ، انقلابی که شبکه جهانی اینترنت را «مردمی» می‌کرد.‏
 در مورد هر سایت ، سرویس و یا فن‌آوری‌ای که باعث رواج اشتراک و مشارکت در
اینترنت ‏شود ، می‌توان اصطلاح وب ۲ را به کار برد. بنابراین وبلاگ‌ها ، ویکی‌ها ،
برچسب‌ها ، خروجی‌های فید ، دلیشس ، فلیکر ، مای ‏اسپیس ‏MySpace‏ و یوتیوب همه «وب
دویی» هستند.‏

از آنجا که وب ۲ ، مفهوم‌های نامتناجسی را پوشش می‌دهد ، برخی این سؤال را مطرح
‏کرده‌اند که چنین نام‌گذاری‌ای واقعا تا چه حد می‌تواند بامعنا و سودمند باشد. ولی
شکی ‏وجود ندارد که نامگذاری این مفهوم نقطه عطفی در هشیاری جمعی ماست. ‏ اکنون
تاریخ وب به دو مرحله جداگانه تقسیم می‌شود: بعد از وب ۲ و قبل از آن.‏ همین موضوع
سؤالی را در ذهن متبادر می‌کند : وب ۳ چگونه چیزی می‌تواند باشد؟

سخن گفتن از وب ۳ به دلایل مختلف و در شرایطی که وب ۲ در حال پیشرفت است ،
‏دشوار است.‏

اساسی‌ترین جزء وب ۳ را می‌توان وب «معنایی» ‏Semantic Web‏ دانست ،
‏اصطلاحی که به وسیله تیم برنرز لی ‏Tim Berners-Lee‏ مخترع اینترنت ، ابداع شد.
‏اصولا وب معنایی به زمان و مکانی اشاره دارد که در آن همه ماشین‌ها می‌توانند درست
‏به همان نحوی که انسان‌ها وب را می‌خوانند ، به مطالعه وب بپردازند ، محلی است که
‏در آن موتورهای جستجو و نرم افزارها می‌توانند به شیوه بهتری وب‌گردی کنند تا چیزی
را ‏که به دنبال آن هستیم پیدا کنند. وب ۳ را همچنین می‌توان استانداردی تعریف کرد
که ‏وب را مبدل به یک پایگاه داده‌های بزرگ می‌کند. ‏

تاریخچه
وب معنایی ایده جدیدی نیست. تصور وب به عنوان محلی که در آن ماشین‌ها می‌توانند ‏به
شیوه بهتری اطلاعات جهان مجازی را بخوانند ، بفهمند و مورد پردازش قرار دهند ،
‏نخستین بار در سال ۲۰۰۱ در یک مقاله در مجله ساینتفیک امریکن ‏Scientific
‎American‏ منعکس شد. در این مقاله که تیم برنرز لی آن را نوشته بود ، جهانی توصیف
‏شده بود که در آن ، نرم افزارها ، کارهایی را که اکنون ما مجبوریم انجام دهیم ،
‌در شبکه ‏اینترنت انجام می‌دهند. این مقاله با داستان کوتاهی از یک دختر تخیلی به
نام «لوسی» ‏شروع شده بود:‏

Free Image Hosting at allyoucanupload.com
تیم برنرز لی

مادر لوسی بیمار است و به او توصیه شده است ، تحت درمان یک متخصص قرار بگیرد.
‏لوسی ابزار مخصوص مجهز به وب معنایی را از جیبش در می‌آورد که به طور خودکار
‏اطلاعات پزشکی مادرش را از ابزار مطب دکتر قبلی دریافت می‌کند و بعد ماشین به
‏جستجوی پزشکان متخصص متناسب با ناراحتی مادرش در شعاع ۲۰ مایلی می‌پردازد ، ‏تا
بهترین پزشک را پیدا کند. همین ماشین تقویم کاری شلوغ مادر لوسی را بررسی ‏می‌کند
تا وقتی برای ویزیت دکتر پیدا کند و در صورت نیاز دوباره تقویم کاری مادر لوسی را
‏برنامه‌ریزی مجدد می‌کند.‏

لوسی فقط یک مثال و نمونه از کاری است که نرم‌افزارهای هوشمند مبتنی بر وب ،
‏می‌توانند در آینده برای ما انجام دهند ، همین ابزارها می توانند تعطیلات آینده ما
را ‏برنامه‌ریزی کنند و یا خود مقاله‌ای علمی برای ما بنویسند.‏

اما چنین چیزی چگونه ممکن خواهد شد. این کار با تعریف دوباره وب و فراهم آوردن
امکان ‏ارتباط صفحات وب با زبان قابل فهم به وسیله آدمیان و از سوی دیگر زبان
ماشین‌ها ‏امکانپذیر خواهد بود. فناوری فید و ‏RSS‏ تا اندازه‌ای در همین سو حرکت
کرده‌اند. بی‌شک برای تحقق این هدف ، باید صغحات وب قابل فهم‌تر شوند و
نرم‌افزارهای ‏تحیل‌کننده‌اش باهوش‌تر.‏

اما آیا جلوه‌های ابتدایی از وب معنایی را می‌توانیم در اینترنت نسخه دوم
ببینیم؟ اخیرا شرکت ‏AdaptiveBlue‏ ، افزونه‌ای برای مرورگر فایرفاکس به نام
BlueOrganizer‏ ‏ساخته است. این افزونه قادر است محتوای یک صفحه وب را تشخیص بدهد
و متناسب ‏با ان اطلاعاتی از وب‌سایت‌های مشابه در مورد همان موضوع به کاربر نشان
دهد. مثلا ‏وقتی شخصی در یک سایت سینمایی مشغول خواندن اطلاعات مربوط به یک فیلم
‏سینمایی است ، این افزونه نشان می‌دهد که فیلم را از کجا می‌توان خرید و یا زمان
‏اکران و سینماهای نمایش‌دهنده دهنده آن کدام‌ها هستند.‏
همچنین موتور جستجوگر
آمازون بر اساس ،عادات خرید کاربران خود و جنسی که ‏متقاضی آن هستند ، قادر است
پیشنهادهایی به آنها بکند. ‏
ولی این کار با فرایندی که در وب ۳ شاهد آن خواهیم بود
، فاصله بسیار دارد. کاری که ‏اکنون وب سنتی درباره متون انجام می دهد ، وب معنایی
در آینده برای همه انواع ‏اطلاعات انجام خواهد داد. در حال حاضر می‌توانیم از یک
صفحه وب به صفحه دیگر لینک ‏بدهیم ولی نمی توانیم اطلاعات چندین صفحه وب را به نحو
آسانی پردازش کنیم ، به ‏هم مرتبط کنیم و به نمایش بگذاریم.‏

بهنیه‌سازی جستجو : جنبه دیگر وب ۳ دقیق کردن و پیشرفته کردن جسنجو است. ‏امروزه
با استفاده از موتورهای جستجو می‌توانیم کلیدواژه‌ها را جستجو کنیم. موتورهای
‏جستجو با استفاده از الگوریتم‌ها و عنکبوت‌های وب‌خز خود ، می‌توانند با استفاده
از ‏رتبه‌بندی صفحات وب ، صفحات مرتبط با کلیدواژه جستجو شده را در لیستی به ما
نشان ‏دهند. ‏
در وب ۲ به یاری برچسب‌گذاری روزافزون اطلاعات ،کار جستجو روز به روز
دقیق‌تر ‏می‌شود.‏
ولی تا با امروز ، هیچ کدام از موتورهای جستجو قادر نبوده‌اند به
سؤالات محاوره‌ای جواب ‏بدهند و یا یک جواب مشخص به جستجو بدهند. در هر مورد
جستجوگر مجبور است به ‏چند صفحه وب سر بزند ، آنها را مورد مطالعه قرار بدهد و
باستفاده از قدرت تحلیل ‏انسانی ، به جواب خود برسد. همچنین موتورهای جستجوی امروزی
قادر به فهم زبان ‏سطح بالای کاربران نیستند و برای مثال آنها نمی‌توانند تمایزی
بین «پاریس هیلتون» و ‏‏«هیلتون در پاریس» قائل شوند، اما در وب ۳ با قابل فهم شدن
صفحات وب برای ماشین و همچنین به یاری هوش ‏مصنوعی ، با پدیده‌ای سرو کار خواهیم
داشت که نیاز کاربر را درک می‌کند ، خود ، ‏اینترنت را می‌کاود ، تحلیل می‌کند و
دست آخر جواب مختصر و مفید را در اختیار کاربر ‏می‌گذارد.‏ در حال حاضر میلیون‌ها
دلار برای بهینه‌سازی موتورهای جستجو هزینه می‌شود و ‏پروژه‌های دانشگاهی مانند
‏WordNet‏ روی فناوری همین موضوع کار می‌کنند.‏

فراتر از کلمات : امروزه وقتی می‌خواهیم عکس ، ویدئو یا تصویری را جستجو کنیم ،
‏متکی به جستجوی آنها به یاری کلمات و «متادیتا»ها هستیم. برای پیدا کردن یک عکس ‏،
کلیدواژه مرتبط را در سرویس جستجوی عکس گوگل جستجو می‌کنیم و این سرویس ‏در
زیرنویس‌های عکس‌ها –ونه خود عکس‌ها- جستجو می کند و عکس‌هایی را به شما ‏پیشنهاد
می کند. بی‌گمان این نحوه جستجو کارایی لازم را ندارد و دارای نقایصی خواهد ‏بود.
وقتی در هنگام جستجوی یک عکس ، عکس‌های نامربوط را می‌بینید ، این مشکل ‏نمود پیدا
می‌کند.‏

ولی در وب ۳ جستجو متکی به کلمات نخواهد بود ، در وب ۳ می‌توان به یاری صوت ،
‏دنبال صدای مشابه گشت و یا به یاری یک عکس ، عکس‌های مشابه و دارای محتوای
‏انتزاعی مشابه را پیدا کرد.‏ هم‌اکنون هم نسخه‌های بسیار ابتدایی چنین جستجویی را
شاهد هستیم. ‏ سایت ‏like.com‏ ، که یک موتور جستجوی تجاری است به کاربران خود
امکان می‌دهد ‏بعد از پسندیدن ظاهر یک جنس ، اجناسی با ظاهر مشابه را پیدا کنند.‏

 Free Image Hosting at allyoucanupload.com

 مثلا فرض کنید که قصد خرید یک پیراهن را دارید ، بعد از انتخاب فرم یک
پیراهن می‌توانید ‏، متغیرهایی مانند اندازه ، رنگ ، قیمت و حتی مارک ، نوع دکمه‌ها
و جنس پارچه را ‏انتخاب کنید ، تا پیراهن دلخواه شما جستجو شود.‏

در سایت موسیقی پاندورا ‏Pandora‏ ، بعد از اینکه یک موسیقی را گوش کردید ،
‏هنرمندانی با سبک کاری مشابه و قطعات موسیقی مشابه به شما پیشنهاد می‌شود. ‏در طی
پروژه پاندورا ۳۰ موسیقی‌دان توسط این سایت استخدام شدند ، آنها در طی ‏چندین سال
حدود ۴۰۰ ویژگی ترانه‌ها را مورد بررسی قرار دادند ، خصوصیاتی مثل ‏ملودی و ریتم
ترانه‌ها. آنها تا به امروز حدود ۱۰ هزار خواننده و ۳۰۰ هزار ترانه را آنالیز
‏کرده‌اند. کاربران با استفاده از این سایت می‌توانند بطور آنلاین به ترانه‌های
خواننده‌های ‏مورد علاقه‌شان گوش کنند و مهمتر از آن می‌توانند به آسانی خوانندگانی
را که سبک ‏خوانندگی مشابه هنرمند مورد علاقه‌شان را دارند ، پیدا کنند.
 سایت
پاندورا یک موتور جستجو نیست ، برنامه‌هایش هم هوشمند نیستند ، ولی کاری ‏که انجام
می‌دهد ، نمونه ابتدایی تحلیل و جستجوی اصوات در اینترنت است.‏

 Free Image Hosting at allyoucanupload.com

سایت دیگری که کار جستجو صوت را به صورت پیشرفته‌تر انجام می دهد ، سایت
‏midomi
‏ است. ‏midomi‏ از فن‌آوری‌ای به نام ‏MARS‏ استفاده می‌کند که مخفف
«سامانه ‏تشخیص تطبیقی چندرسانه‌ای» است ، این فن‌آوری توانایی مطابقت دادن صداهای
‏انسان‌ها را با هم ، بر اساس یک سری ویژگی‌ها و شاخص‌ها دارد. کاربران می‌توانند
در ‏این سایت یک ترانه را زمزمه کنند ، سایت ،ترانه اصلی را پیدا می‌کند و کاربر را
به سایت ‏آمازون راهنمایی می‌کند تا بتواند سی‌دی موسیقی را خریداری کند.‏

بهار گذشته ، شرکت ‏Ojos‏ ، سایت ‏Riya‏ را بنا نهاد ، این سایت قادر به
برچسب‌گذاری ‏خودکار چهره‌هاست. بعد از اینکه کاربران عکس‌های خانواده و دوستان و
آشنایان خود را ‏در این سایت آپلود کردند ، می‌توانند در چندین عکس ، با کلیک بر
روی چهره افراد ، نام ‏آنها را برچسب بزنند. به دنبال این کار نرم‌افزار این سایت
به کار می‌افتد و به طور خودکار ‏در همه عکس‌های دیگر ، چهره افرادی را که به سایت
شناسانده شده‌اند ، تشخیص ‏می‌دهد و عکس‌ها را برچسب می‌زند. به این ترتیب فقط با
برچسب‌گذاری چندین عکس ‏، کاربران می‌توانند انبوهی از عکس‌های خود را منظم کنند و
با دقت در آنها جستجو کنند.‏ برنامه‌نویسان سایت ‏Riya‏ در ابتدا هدفی بیشتر از این
را دنبال نمی‌کردند ، اما خیلی زود ‏دریافتند که نرم‌افزاری که نوشته‌اند ، در صورت
تکمیل می‌تواند مبدل به نخستین موتور ‏جستجوی واقعی تصاویر در اینترنت شود.‏

 Free Image Hosting at allyoucanupload.com

شرکت ‏Polar Rose‏ هم به طور همزمان پلاگینی ساخته که کار برچسب‌گذاری خودکار
‏عکس‌ها را انجام می‌دهد ، اما آنها زودتر از ‏Riya‏ کارشان را تحت وب کرده‌اند.‏

مثال‌هایی که در بالا زده شد ، نشان می‌دهند که توانمند کردن موتورهای جستجو در
آن ‏حد که کارشناسان خبره وب آرزو دارند ، یک رؤیا نیست و جلوه‌های ناچیز آن از
همین ‏امروز در وب قابل مشاهده هستند.‏

جهان مجازی یا جهان واقعی : امروزه وب سایت سکند لایف ، جهانی مجازی خلق ‏کرده
است ، که هر شخص حقیقی و حقوقی در آن می‌تواند زندگی و چهره‌ای مجازی و ‏آلترناتیو
داشته باشد. سرویس گوگل ارث به ما امکان می‌دهد ، در نقشه کره زمین روی ‏شهری زوم
کنیم و خیابان‌هایش را مشاهده کنیم.‏

 Free Image Hosting at allyoucanupload.com

وب ۳ می‌کوشد تا دنیاهای مجازی کنونی
را به دنیاهای سه بعدی تبدیل کند ، دنیاهایی ‏که بازسازی دوباره و دقیق دنیای واقعی
هستند.‏

چهره وب ۳ در همه جا : وب این روزها ، قلمروی در پشت دسکتاپ‌های رایانه‌ها ،
‏صفحات موبایل‌ها و برخی وسایل الکترونیک دیگر دارد. در وب ۳ همه وسایل خانگی و دور
‏و بر ما به صورت تعاملی و دو جانبه با وب در ارتباط منطقی قرار می‌گیرند. پرده‌ها
‏می‌توانند اخبار هواشناسی را دریافت کنند و متناسب با وضعیت آب و هوا و روشنایی
باز ‏یا بسته شوند. شما می‌توانید در همان حالی که جلوی آینه مسواک می‌زنید ، آخرین
‏اخبار روز را دریافت کنید ،می‌توانید با موبایلتان با یخچال خانه تماس بگیرید تا
وقتی در ‏سوپرمارکت هستید ، چک کنید چه چیزی تمام شده. در همان زمان می‌توانید تماس
‏دیگری با مایکروفر آشپزخانه برقرار کنید.‏

سخن پایانی : جهانی که با وب ۳ قصد ساختن آن را داریم ریشه در تمایلات و نیازهای
‏کنونی ما دارد. همین که می‌توانیم حدس‌هایی در مورد آینده وب بزنیم ، خود یک
‏پیشرفت محسوب می‌شود.‏ شرکت‌هایی مانند ‏‎ HP‎، ‏Radar Networks‏ و یاهو اکنون در
حال تطبیق خود با ‏استانداردها و معیارهای وب معنایی هستند ، شرکت‌های ‏Polar Rose‏
و ‏Ojos‏ جستجوی ‏تصاویر را ارتقا می دهند و گوگل و مایکروسافت ، به سمت سه بعدی
شدن پیش ‏می‌روند.‏

هیچ کس به درستی نمی تواند بگوید که وب ۳ چه چیزی خواهد بود ، فقط می‌توانیم از
‏یک چیز مطمئن باشیم : دیر یا زود وب به نسخه سومش ارتقا پیدا خواهد کرد.‏

منبع : پی‌سی مگزین ، آوریل ۲۰۰۷ ، ویکی‌پدیا

۱۶ دیدگاه

برای ارسال دیدگاه کلیک کنید
  • پروژه کارشناسی من در مورد وب معنایی بود , ایده خیلی جالبیه ولی ساختار تمام وب باید از xml به rdf تغییر پیدا کند و این مستلزم دقت بیشتر در طراحی وب سایت می باشد که به این زودیا فکر نکنم همگانی بشه

  • سلام دکتر جان
    الان داشتم توی گوگل ریدر این مطلب شما رو می خوندم خیلی زیاد بود گفتم برم توی وبلاگتون بعد آفلاین بخونمش. الانم خوندم راستش دلم نیومد که اینبار نظر ندم چند ماهی هست که از طریق فید پیگیره وبلاگتون هستم ولی این فکر کنم اولین نظرم باشه 😀 امیدوارم که بیشتر بتونم در وبلاگتون فعال باشم
    این مطلب شما در باره ی وب خیلی خیلی منو خوشحال کرد آخه می دونید من یه جورایی عاشق وبم وامیدوارم هرچه زودتر وب ۳ و ۴ ۵ رو داشته باشیم

  • نوشته شما باعث شعف ، سپاس و تاسف من شد .
    – شعف و شوقی وصف ناپذیر از این فکر و ایده زیبایی که مطرح است
    – سپاس از شما بخاطر نوشته بسیار جالب و کامل و ساده شما
    -و تاسف از اینکه آیا ما چه سهمی در این دنیای شتابان و پیشرو داریم

  • مطالب تا بخواهید جالبه ممنون – شما رشته تخصصی تون چیه ؟ در تهران زندگی می کنید ؟ لطفا جواب رو با ایمیل ذکر شده جواب بدید

  • “فناوری فید و ‏RSS‏ تا اندازه‌ای در همین سو حرکت کرده‌اند.” هیچ ارتباطی بین این مورد و وب معنایی وجود ندارد.

    “همچنین موتور جستجوگر آمازون بر اساس ،عادات خرید کاربران خود و جنسی که ‏متقاضی آن هستند ، قادر است پیشنهادهایی به آنها بکند.” این جمله نیز به Data Mining دارد.

  • آقای دکتر من الان با وب لاگتان آشنا شدم واقعا عالی بود حتی برای من که تخصصی راجع به semantic web کار میکنم این همه مثال مثل یک گنج بود

  • با سلام خوشحالم که با وبلاگ شما آشنا شدم من هم در مورد وب معنایی روی یک پروژه کار می کنم و به شدت به پیشینه پژوهش نیازمندم اگر ممکن است به من کمک کنید و ایمیل دوستانی را که در این ضمینه کار کرده اند برایم بفرستید امیدوارم بتوانیم در این ضمینه به طور مشترک کار کنیم و همکاری داشته باشیم و یا حد اقل برای تهیه پیشینه با آنها تماس بگیرم به شما هم به خاطر داشتن چنین وبلاگ پر ثمری تبریک می گویم